به کزارش حیات، دولت گرجستان در اقدامی جنجالبرانگیز و غیرمنتظره، پروازهای مستقیم تجاری و مسافربری میان این کشور و ایران را به حالت تعلیق درآورد؛ رویکردی که مقامات تفلیس آن را در چارچوب الزام برای تبعیت از رژیم تحریمهای بینالمللی توصیف کردهاند.
ایراکلی کوباخیدزه، نخستوزیر گرجستان، در گفتوگو با رسانههای رسمی با تأیید توقف تمامی تبادلات هوایی با ایران تصریح کرد که تفلیس به دلیل همراهی با تحریمهای بینالمللی وضعشده علیه تهران، ناگزیر از متوقف ساختن این خطوط پروازی بوده است.
به گفته وی، وزارت اقتصاد و توسعه پایدار گرجستان نیز بیانیهای رسمی در تشریح جزئیات فنی و مبانی حقوقی این تصمیم صادر کرده است.
کوباخیدزه در تشریح خطمشی کابینه خود تلاش کرد تا این اقدام را تصمیمی متعارف و بدون انگیزههای خصمانه دوجانبه نشان دهد.
وی با تأکید بر پایبندی تفلیس به رژیمهای تحریمی بینالمللی خاطرنشان ساخت: «ما در خصوص ایران نیز متناسب با موازین بینالمللی تصمیم مقتضی را اتخاذ کردیم. اما تفلیس هیچگونه تحریم دوجانبه، مستقیم یا مستقلی علیه ایران وضع نکرده، بلکه اقدامات ما صرفاً در چارچوب رژیم تحریمهای بینالمللی تعریف شده است.»
وی یادآور شد که گرجستان در قبال روسیه نیز دقیقاً همین رویکرد را در پیش گرفته و سیاست کلی تفلیس، رعایت چارچوبهای بینالمللی بدون اعمال تحریمهای دوجانبه است.
بر اساس گزارشهای موثق، خطوط پروازی میان تفلیس و تهران تا پیش از این تصمیم توسط دو شرکت هواپیمایی ایرانی «قشمایر» و «وارش» پوشش داده میشد.
این دو شرکت اخیراً همانند دهها نهاد، موسسه و خطوط کشتیرانی دیگر، هدف تحریمهای ثانویه و یکجانبه وزارت خزانهداری آمریکا قرار گرفتهاند؛ تحریمهایی که تفلیس با استناد به آنها، روند جابهجایی مسافران و تبادلات هوایی میان دو کشور را متوقف کرده است.
تلاش تفلیس برای شکستن یخ روابط با کاخ سفید
پتره مامارادزه، رئیس انستیتوی استراتژی مدیریت گرجستان به ارزیابی ابعاد، اهداف پنهان و خطرات ژئوپلیتیک همسویی تفلیس با تحریمهای هوانوردی آمریکا علیه ایران پرداخت.
این کارشناس ارشد روابط بینالملل بر این باور است که تعلیق پروازها فراتر از یک مسئله فنی هوانوردی بوده و مستقیماً با تلاش گرجستان برای خروج از انزوای دیپلماتیک در غرب ارتباط دارد.
مامارادزه در این زمینه تصریح کرد: «تصمیم کابینه گرجستان برای پیوستن به تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا، بیش از هر چیز با تمایل تفلیس جهت خارج کردن برنامه بهبود و عادیسازی روابط با دولت دونالد ترامپ از بنبست کنونی مرتبط است.»
وی تشریح کرد که مناسبات میان تفلیس و واشنگتن در طول سال ۲۰۲۴ و پس از انتخابات پارلمانی پرمناقشه گرجستان، دچار افول شدیدی شد.
به گفته این تحلیلگر، با پیروزی مجدد ترامپ، دولت گرجستان رسماً پیشنهاد بازتنظیم روابط را به واشنگتن ارائه داد، اما پاسخی دریافت نکرد.
وی افزود: «برعکس، رویکرد منفی مقامات واشنگتن ادامه دارد؛ تا جایی که جو ویلسون، نماینده کنگره آمریکا مدعی شد گرجستان در بندر آناکلیا موشکهای روسی را تحویل گرفته و به ایران ارسال میکند؛ در حالی که چنین بندری هنوز ساخته نشده و وجود خارجی ندارد!»
مامارادزه تاکید کرد در این شرایط، تفلیس تصمیم گرفته با همراهی با مطالبات ضدایرانی کاخ سفید، روزنهای برای گفتگو با ترامپ بگشاید، با این تصور که ورود به این تحریمها منافع بیشتری برای کشور نسبت به بیطرفی خواهد داشت.
تناقض آشکار در قبال ایران؛ از حسن همجواری تا همراهی با تحریمها
این موضعگیری دولت گرجستان در شرایطی اتخاذ میشود که تهران و تفلیس در سالهای اخیر پیوندهایی بر پایه احترام متقابل و حسن همجواری برقرار کرده بودند.
رئیس انستیتوی استراتژی مدیریت گرجستان خاطرنشان ساخت که تفلیس در جریان جنگ و تجاوزات نظامی اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، موضعی کاملاً بیطرفانه و اصولی اتخاذ کرد و حاضر نشد قلمرو خود را در اختیار مهاجمان قرار دهد.
مامارادزه در این باره گفت: «مقامات عالی ایران به خوبی واقفند که گرجستان هیچگونه کمکی به واشنگتن و تلآویو برای حمله به خاک ایران ارائه نکرد و سفیر ایران در تفلیس نیز صراحتاً از این رویکرد سازنده قدردانی کرد.»
وی افزود: «دو کشور همکاریهای ترانزیتی پایداری دارند و بارهای تجاری ایران به مقصد دریای سیاه از خاک گرجستان عبور میکند. افزون بر این، حضور ایراکلی کوباخیدزه، نخستوزیر گرجستان در مراسم تشییع پیکر شهید آیتالله خامنهای نشاندهنده احترام دوجانبه بود.»
بنابراین تعلیق پروازها که بستری برای تعاملات مردم و تجار دو کشور به شمار میآمد، اقدامی غیرمنتظره تلقی میشود.
قمار دیپلماتیک؛ باجدهی به واشنگتن یا هماهنگی پشت پرده؟
تصمیم اخیر دولت گرجستان برای مشارکت در تحریمهای هوایی کاخ سفید، شگفتی عمیق تحلیلگران را به همراه داشته است.
مامارادزه تاکید میکند که آسیب زدن به روابط تاریخی با همسایه مقتدری همچون ایران، به هیچ عنوان در راستای منافع حیاتی و ثبات گرجستان نیست؛ چرا که تفلیس تا پیش از ماه سپتامبر تلاشهای فراوانی را برای توسعه همهجانبه روابط مثبت با تهران به کار بسته بود.
این تحلیلگر برجسته در ادامه فرضیهای قابل تامل را مطرح کرد و گفت: «یک سناریوی احتمالی این است که تصمیم مذکور از پیش و از طریق مجاری محرمانه با تهران هماهنگ شده باشد. بخش عمدهای از تعاملات دیپلماتیک در فضایی پشت درهای بسته هدایت میشود. شاید تفلیس توانسته باشد نوعی تفاهم نانوشته با تهران برقرار کند تا جمهوری اسلامی این تعلیق را به عنوان یک اجبار فنی ناشی از تحریم شرکتهای هواپیمایی تلقی کند و واکنش تنبیهی شدیدی نشان ندهد تا از این طریق، فشار واشنگتن بر دوش تفلیس کاسته شود.»
وی در پایان جمعبندی کرد: «اکنون باید در انتظار واکنش عملی و دیپلماتیک دستگاه سیاست خارجی ایران باقی ماند. آنچه محرز است، گرجستان دست به قماری بسیار پرمخاطره زده است؛ اقدامی که هدف آن جلب رضایت کاخ سفید به قیمت تضعیف مناسبات با یک همسایه راهبردی است و موفقیت نهایی آن در هالهای از تردید قرار دارد.»
نظر شما