سرطان (Cancer) یکی از مهمترین و شایعترین بیماریهای عصر ماست که هر سال میلیونها نفر در سراسر جهان با آن مواجه میشوند. شاید شنیدن اسمش برای خیلیها ترسناک باشد، اما آیا تا به حال فکر کردهاید دقیقاً سرطان چیست و چرا سلولهای بدن ناگهان از حالت طبیعی خارج میشوند و شروع به رشد بیوقفه میکنند؟در واقع، سرطان نوعی تومور بدخیم است که با تکثیر غیرقابلکنترل سلولها همراه است. این سلولها نهتنها میتوانند بافتهای اطراف را درگیر کنند، بلکه توانایی پخش شدن به سایر نقاط بدن از طریق خون یا لنف را هم دارند؛ فرآیندی که در پزشکی به آن متاستاز میگویند.بروز سرطانها به سه علت «اتفاقی»، «عوامل خطر محیطی» و « ارثی و خانوادگی» رخ میدهند و سرطانها از نظر این سه علت بروز، متنوع در نظر گرفته میشوند؛ اما همه سرطانها در نهایت، به علت تغییر و جهش مضر در ژنها رخ میدهند. از بین سه عامل گفته شده که سرطانها را دسته بندی میکنند، حدود 25 درصد سرطانها، «ارثی» (خانوادگی) هستند و در این شرایط، سرطان وقتی بروز میکند که اعضای خانواده تحت تاثیر عوامل ژنتیکی مشترک و در ترکیب با محیطی مشترک که منجر به ایجاد یک سرطان خاص شده است، قرار دارند.حدود 10 درصد سرطان هایی که ارثی یا دارای یک جزء ژنتیکی خاص هستند را میتوان تحت آزمایشات ژنتیک قرار داد تا خطر ابتلا به سرطان را در فرد یا افراد خانواده که در معرض خطر هستند کاهش داد. تغذیه صحیح، تحرک کافی و مستمر، پرهیز از مصرف انواع دخانیات،دوری از استرس و ... ازجمله علل بروز و ابتلا به سرطانهاست.
علی مطلق، رئیس انجمن رادیوانکولوژی ایران در گفتوگو با خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس، با اشاره به شناسایی سالانه حدود ۲۰۰ هزار مورد جدید سرطان در کشور گفت: با ورود درمانهای نوین از جمله ایمونوتراپی، درمانهای هدفمند و ADCها، مراقبت از بیماران سرطانی پیچیدهتر شده و پرستاری تخصصی به یکی از ارکان ایمنی و موفقیت درمان تبدیل شده است.مطلق با اشاره به برگزاری کنگره پرستاری انکولوژی در عصر درمانهای نوین سرطان، به افزایش و شناسایی سالانه حدود ۲۰۰ هزار مورد جدید سرطان در کشور اشاره کرد و گفت: سرطان به یکی از مهمترین مسائل سلامت کشور تبدیل شده است و افزایش تعداد موارد بیماری باید با توجه به عواملی مانند افزایش سن جمعیت و افزایش امید به زندگی تحلیل شود. برای بررسی روند واقعی بیماری نیز باید شاخصهایی مانند بروز استانداردشده سنی مورد توجه قرار گیرد.وی با اشاره به شیوع سرطانهای پروستات، پستان و کولورکتال افزود: در کنار درمان، پیشگیری، کنترل عوامل خطر و تشخیص زودهنگام سرطانهای قابل پیشگیری یا قابل شناسایی در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد.مطلق گفت: درمان سرطان دیگر به یک دارو یا روش درمانی محدود نیست و امروز مجموعهای از درمانهای نوین از جمله ایمونوتراپی، درمانهای هدفمند، ADCها، رادیوتراپی دقیق و روشهای نوین درمان در اختیار بیماران قرار دارد، اما اثربخشی این روشها در زندگی واقعی بیمار زمانی معنا پیدا میکند که تشخیص بهموقع، انتخاب درمان مناسب، مدیریت عوارض، مراقبت حمایتی و پیگیری نیز در کنار آن انجام شود.
پرستار انکولوژی، از مراقبت عمومی تا مدیریت عوارض درمان
رئیس انجمن رادیوانکولوژی ایران با تأکید بر تغییر نقش پرستاران در درمانهای جدید سرطان اظهار کرد: نقش پرستار در انکولوژی دیگر به مراقبت عمومی از بیمار محدود نمیشود و با ورود درمانهای هدفمند، ایمونوتراپی، داروهای خوراکی ضدسرطان، ADCها و درمانهای پیچیدهتر رادیوتراپی، پرستار تخصصی انکولوژی به یکی از ارکان اصلی ایمنی و موفقیت درمان تبدیل شده است.وی افزود: بسیاری از عوارض درمانهای جدید با علائم اولیهای آغاز میشوند که شناسایی بهموقع آنها میتواند از پیشرفت عوارض و بروز شرایط شدیدتر جلوگیری کند. تشخیص و مدیریت عوارض ایمونوتراپی، واکنشهای حاد دارویی، مراقبت از پورت و دسترسیهای عروقی، ایمنی در آمادهسازی و تجویز داروهای ضدسرطان و آموزش بیمار، نیازمند دانش و مهارت تخصصی است.مطلق ادامه داد: در درمانهای خوراکی نیز بخش قابل توجهی از فرایند درمان خارج از بیمارستان انجام میشود و پایبندی به درمان، مصرف صحیح دارو، شناسایی عوارض و ارتباط مستمر بیمار با تیم درمان اهمیت ویژهای پیدا میکند.وی تأکید کرد: هرچه درمان سرطان پیچیدهتر میشود، اهمیت پرستاری تخصصی نیز افزایش مییابد و مراقبت ایمن و مؤثر از بیمار نیازمند پرستارانی است که با ویژگیها و عوارض درمانهای جدید آشنایی تخصصی داشته باشند.
هوش مصنوعی، ابزار تقویت تیم درمان سرطان
علی تقیزاده، دبیر علمی کنگره پرستاری در درمان بیماران سرطانی و دبیر انجمن رادیوانکولوژی ایران با اشاره به اهمیت نقش پرستاران در روند درمان بیماران سرطانی، ابراز کرد: هدف اصلی این رویداد بهروزرسانی دانش و مهارت پرستاران در مسیر مراقبت از بیماران مبتلا به سرطان عنوان کرد. وی گفت: ورود درمانهای هدفمند، ایمونوتراپی، ADCها، درمانهای سلولی و رادیوداروها و روش های نوین رادیوتراپی، پیچیدگی مراقبت از بیمار را افزایش داده است.تقی زاده افزود: پرستار امروز علاوه بر آشنایی با نحوه تجویز درمان، باید مکانیسم درمان، عوارض احتمالی، علائم هشدار، نحوه پایش بیمار، آموزش بیمار و مدیریت سمیتهای درمانی را بشناسد، چراکه در بسیاری از موارد، پرستار نخستین عضو تیم درمان است که تغییر وضعیت بیمار یا بروز یک عارضه را مشاهده میکند و تشخیص زودهنگام او میتواند از عوارض شدیدتر جلوگیری کند.دبیر انجمن رادیو انکولوژی ایران با اشاره به فناوریهای مؤثر بر آینده درمان سرطان گفت: پزشکی شخصیسازیشده، تصویربرداری پیشرفته، رادیوتراپی دقیق، رادیوداروها و هوش مصنوعی از جمله فناوریهایی هستند که مسیر درمان سرطان را تغییر خواهند داد.وی افزود: هوش مصنوعی میتواند در تفسیر تصاویر، پیشبینی پاسخ به درمان، انتخاب بیماران، طراحی و برنامهریزی درمان و پایش عوارض به تیم درمان کمک کند، اما قرار نیست جایگزین پزشک یا پرستار شود و هدف، افزایش توان تیم درمان با استفاده از فناوری است.
وی بر حرکت آموزش پرستاری از آموزش صرفاً نظری به سمت آموزش عملی و مبتنی بر مورد تأکید کرد و گفت: پرستار باید بداند در مواجهه با بیمار دریافتکننده ایمونوتراپی، درمان هدفمند، ADC، شیمیدرمانی یا رادیوتراپی، چه علائمی را باید جدی بگیرد و چه اقدامی باید انجام دهد.سوده ارسطویی، دبیر اجرایی کنگره، نیز با اشاره به تغییرات گسترده در درمان سرطان گفت: در کنار شیمیدرمانی کلاسیک، نسل جدیدی از داروهای هدفمند، ایمونوتراپی و درمانهای خوراکی در اختیار بیماران قرار دارد و این تغییرات، ضرورت ارتقای دانش و مهارت تیم درمان را بیشتر کرده است.وی افزود: در درمانهای جدید، علاوه بر مهارتهای بالینی و ایمنی در آمادهسازی و تجویز درمان، کیفیت زندگی، سلامت روان، آموزش بیمار و مراقبت جامع نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما