به گزارش حیات، اخیرا کانال تلگرامی رسانه سعودی العربیه، در گافی نه چندان عجیب، یک پیام از سوی مدیران کانال را به اشتباه منتشر کرد و لحظاتی بعد آن را حذف نمود. ادمین در این پیام نوشته بود «تا اینجا چند تا آکسیوس و ترامپ کار کردیم. آکسیوس‌ها رو فتونیوز کنید!». این پیام پیام اتاق فرمان یکی از رسانهٔ‌های تلگرامی سعودی به کارمندانش بود که طی سال‌های اخیر مواضع ضدایرانی و چالش‌های امنیتی و اجتماعی کشور را به زبان فارسی پوشش داده است.

بررسی محتواهای یک ماه اخیر کانال تلگرامی العربیه

این ماجرا بهانه‌ای شد تا به بررسی محتواهای یک ماه اخیر، این کانال تلگرامی ضدایرانی بپردازیم. رصد این کانال نشان می‌دهد که شبکه العربیه در بازه زمانی ۳۰ روز اخیر، عملاً از یک رسانه خبری مستقل برای پوشش اخبار سعودی جدا شده، در قامت بازوی پدافند رسانه‌ای برای ائتلاف آمریکا و اسرائیل عمل می‌کند.

رصد و تحلیل ۳۸۵ محتوای مرتبط با ایران نشان می‌دهد شبکه العربیه در این ۳۰ روز، عملاً از پوشش اخبار سعودی فاصله گرفته و در قامت بازوی پدافند رسانه‌ای ائتلاف آمریکا و اسرائیل ایفای نقش کرده است. آمار نشان می‌دهد ۱۵۵ خبر، معادل ۴۰ درصد کل پوشش‌ها، مستقیماً به رسانه‌ها و منابع وابسته به جبهه آمریکا و اسرائیل داشته که در این میان به رسانه‌های آمریکایی بیش از اسرائیلی پرداخته و اخبار آنها را مو به مو منتشر کرده است.

در نگاه آماری، محور اصلی تغذیه خبری العربیه بیانیه‌های سنتکام، رسانه آمریکایی صهیونی آکسیوس و پس از آن رسانه‌های صهیونیستی از جمله شبکه دوازده و سیزده اسرائیل و سازمان پخش رادیو تلویزیون این رژیم بوده است. العربیه در این بازه زمانی، هرگونه گمانه‌زنی این رسانه درباره احتمال پایان آتش‌بس و از سرگیری حمله به ایران را منتشر کرده است. در واقع العربیه صرفاً بازنشرکننده اخبار آمریکایی نبوده، بلکه به‌صورت هم‌زمان در حال ایجاد یک شبکه هم‌افزا میان منابع رسمی آمریکایی و اسرائیلی برای تثبیت عملیات روانی مشترک علیه ایران بوده است.

اما موضوع مهمتر از آن پوشش اظهارات رئیس جمهور آمریکا علیه ایران بوده است. ۱۴۸ خبر در کانال تلگرامی العربیه یعنی چیزی معادل، ۳۸ درصد کل اخبار یک ماه اخیر، مربوط به توئیت‌ها و صحبت‌های ترامپ بوده است. العربیه نه‌تنها اظهارات ترامپ علیه ایران را در متون فوری خود منتشر می‌کند که همان مطالب را هم در قالب عکس نوشته یا اصطلاحا فوتو نیوز نیز طراحی و بازنشر می‌کند. در کنار آن، بنیامین نتانیاهو نیز سهم ۴ درصدی از پوشش اخبار مرتبط با ایران را در این کانال دارد. این پوشش همزمان اظهارات ترامپ و نتانیاهو در اوج تنش‌ها با ایران،

بخش دیگری از داده‌ها به اخبار منفی مرتبط با شرایط امنیتی و اجتماعی ایران اختصاص دارد؛ 13 درصد مطالب العربیه در این بازه زمانی، تلاش کرده همسو با رسانه‌هایی نظیر اینترنشنال و صدای آمریکا، تصویر سیاهی از ایران را در مجموعه‌ رسانه‌های فارسی‌زبان ترسیم کند. پوشش لحظه به لحظه بیانیه‌های نت‌بلاکس درباره وضعیت اینترنت در ایران، اعدام‌ها، وضعیت زندانیان سیاسی از جمله نرگس محمدی و حواشی اجتماعی ناشی از جنگ، از جمله این موارد است.

نکته قابل تامل دیگر این است که رسانه العربیه طی یک ماه اخیر 69 مرتبه از واژه خلیج به جای خلیج فارس در کنار حوادث تنکه هرمز استفاده کرده است.

بررسی مطالب ۳۰ روز اخیر کانال تلگرامی العربیه نشان می‌دهد این شبکه در قبال پرونده ایران، به عنوان یکی از بازیگران فعال در میدان جنگ روایت‌ها عمل کرده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که العربیه در این بازه آتش بس که حجم بی‌سابقه‌ای از تهدیدات علیه ایران شکل گرفته است، این تهدیدات را به صورت هدفمند و در راستای فشار علیه افکار عمومی ایران منعکس کرده است. می‌توان گفت تمامی ظرفیت بخش فارسی این شبکه، به انعکاس روایت‌های آمریکایی ـ صهیونیستی به‌کار گرفته است.

آنچه این الگو را روشن می‌کند، صرفاً حجم بالای اخبار منفی یا ضدایرانی نیست؛ بلکه نوع چینش منابع، انتخاب سوژه‌ها و تمرکز بر چهره‌های مشخص سیاسی و امنیتی است. العربیه در این دوره، به‌جای اتکا به تنوع رسانه‌ای یا روایت‌های مستقل، بخش قابل‌توجهی از خوراک خبری خود را از منابع آمریکایی و اسرائیلی دریافت کرده و عملاً به بازنشرکننده خطوط خبری طراحی‌شده در اتاق‌های رسانه‌ای واشنگتن و تل‌آویو تبدیل شده است.

در این میان، برجسته‌سازی مداوم چهره‌هایی مانند ترامپ و نتانیاهو نیز بخشی از همین سیاست رسانه‌ای است. تمرکز غیرعادی بر مواضع این دو چهره، صرفاً بازتاب اخبار روز نبوده، بلکه تلاشی برای تثبیت یک چارچوب ذهنی مشخص در افکار عمومی فارسی‌زبانان محسوب می‌شود؛ درحالی که کمترین حجم خبر به پوشش اظهارات فرماندهان و رهبر معظم انقلاب اختصاص دارد.

مدیریت شبکه العربیه به دست کیست؟

طی سال‌های اخیر شاید صدای صهیونیست‌ها را از شبکه‌های متعدد عربی در منطقه بشنوید، اما همان‌طور که همه آنها متعلق به عربستان است، مؤسس و مدیر مالی آنها نیز تاحدودی یک نفر است.

شیخ ولید بن ابراهیم آل ابراهیم، سهام‌دار، برنامه‌ساز و رئیس هیات مدیره مجموعه MBC، شخصیت پشت پرده اکثر این شبکه‌هاست؛ تأسیس شبکه‌های العربیه و الحدث نیز ریشه در همین شخص دارد.

پیشتر در گزارشی موسوم به «قاطی شدن صدای عبری و عربی»، به شیخ ولید پرداختیم که در جوانی رؤیای تأسیس یک تلویزیون عربی و انعکاس سیاست‌های عربستان سعودی در جهان را در سر داشته و اکنون به دنبال توسعه آن است.