به گزارش خبرنگار حیات، در ادامه آیین رونمایی از ۳۶ عنوان کتاب از زندگی و خاطرات شهدای غریب اسارت با عنوان «تجلی واژه و ایمان» که صبح امروز دوشنبه ۲۰ بهمنماه ۱۴۰۴ در موزه مرکزی شهدا برگزار شد، دکتر علی خاجی، آزاده سرافراز، نویسنده و پژوهشگر حوزه اسارت و شهادت، به ایراد سخنرانی پرداخت.
دکتر خاجی در این مراسم، ضمن تبریک ایام دهه فجر و آرزوی صحت و سلامت برای حاضران، به بررسی وضعیت اسرای جنگی در جنگ تحمیلی پرداخت و گفت: یکی از مسائل هر جنگی، از جمله جنگ عراق علیه ایران، تعیین وضعیت اسرای جنگی است. این افراد ذیل مفقودین قرار میگیرند؛ یعنی نمیدانیم چه بر سرشان آمده، کجا اسیر شدهاند، به کجا منتقل شدهاند، آیا در خاک خودمان به شهادت رسیدهاند یا در خاک دشمن و نحوه شهادتشان چگونه بوده است.
وی افزود: اطلاعات دقیق در این زمینه باید از دشمن گرفته شود، اما ایران نتوانسته اطلاعات کاملی به دست آورد؛ زیرا پس از ورود آمریکاییها به عراق، ساختار برخی سازمانها مانند استخبارات حفظ شد و پروندههای اصلی اسرا (که هر اسیر دو یا سه پرونده داشت) به خارج از عراق منتقل گردید.
دکتر خاجی تأکید کرد: اطلاعات اصلی آنجا بود و آنچه بر سر این افراد آمده، در آن پروندههاست.
این پژوهشگر حوزه اسارت توضیح داد: اسرا پس از اسارت در منطقه عملیاتی، برای تخلیه اطلاعاتی به قرنطینه منتقل میشدند که تحت کنترل استخبارات بود. ثبتنام اسرا گاهی دو تا شش ماه پس از انتقال به اردوگاه انجام میشد و بسیاری از شهدای غریب اسارت در همین فاصله زمانی به شهادت رسیدند.
وی گفت: عراق هیچ الزامی برای مراقبت از اسرا نداشت. بازجوییهای سخت انجام میشد و رفتارها بسته به وضعیت عملیات متفاوت بود. اگر عملیات به ضرر عراق بود، رفتارها خشنتر میشد. مدت قرنطینه از چند روز تا دو ماه طول میکشید و محدودیتهای شدیدی مانند بستن دست و پا، کمبود آب و غذا وجود داشت. شکنجههای عجیب رخ میداد و اصراری بر زنده ماندن اسرا نبود.
دکتر خاجی به نقش خیانت برخی افراد اشاره کرد و افزود: بعضیها خیانت میکردند و اطلاعات غلط یا درست میدادند تا منفعتی مانند سیگار یا نان اضافه به دست آورند. این خیانتها منجر به شهادت برخی اسرا میشد. همچنین، انتخاب افراد برای شکنجه بر اساس جثه، محاسن یا حرفهایشان بود.
وی با تأکید بر تفاوت اسرا خاطرنشان کرد: خاطرات اسارت عمدتاً مربوط به اسرا ثبتنامشده است، در حالی که بیش از ۵۰ درصد اسرا مفقود بودند و تا ورود به خاک ایران، هیچکس از زنده بودنشان خبر نداشت. عراق هر طور خواست با آنها رفتار کرد.
این آزاده سرافراز با ذکر مثالی از اردوگاه خود گفت: در روز دوم ورود به اردوگاه، یک سرباز به سر یک اسیر ضربه زد و او بر اثر خونریزی داخلی پس از نماز صبح به شهادت رسید. این اتفاقات با ابزار سادهای مانند کلنگ یا میلگرد رخ میداد.
دکتر خاجی هشدار داد: رفتار عراقیها منطقی نبود و نباید با عقل سنجیده شود؛ زیرا اگر عقل حاکم بود، جنگی رخ نمیداد.
وی مثال خلبانان اسیر را زد که نیمی از آنها ثبتنام نشدند و تصمیمگیریها بسته به افسران بود و تأکید کرد: اطلاعات موجود عمدتاً شفاهی و ارزشمند است، اما باید راستیآزمایی شود و خواهشم از عزیزان این است که تا اطلاعاتی راستیآزمایی نشده، نه صحبت کنند و نه مکتوب نمایند. خاطرات ممکن است غلوآمیز یا شنیدهشده باشند.
وی با ذکر مثالی از یک واقعه پس از آتشبس گفت: در خاطرات، گاهی غلو میشود؛ مثلاً ادعای پاره کردن عکس صدام توسط اسرا، اما واقعیت این بود که سرباز عراقی این عکس را پاره کرده بود. تفاوت این مطالب زمین تا آسمان است. تاریخ مینویسیم، پس باید دقت کنید.
دکتر خاجی افزود: بسیاری از خاطرات شنیدهشده هستند و پس از سالها از حافظه کمرنگ میشود. وی مثال کروکی اردوگاه را زد که حتی متخصصان اطلاعات عملیات نتوانستند کروکیهای یکسانی بکشند و هشدار داد: چیزی ننویسیم که اعتبار کار را زیر سؤال ببرد.
این پژوهشگر به تفاوت جنگ و تروریسم اشاره کرد و گفت: برخی شهدای غریب دست گروهکهایی مانند کومله و دموکرات افتادند. اینها تروریست هستند و نباید با جنگ یکی کرد تا مشروعیت بگیرند. جنایت کوملهها و دموکراتها، حتی سربازان عراقی را شرافتمند جلوه میدهد.
دکتر خاجی با توصیه بر اینکه قبل از نوشتن کتاب درباره اسارت، باید اطلاعات کسب کرد درباره نحوه برخورد عراقیها یادآور شد: نگهبانان ابتدا خود را شیعه و اهل کربلا معرفی میکردند، اما پس از چند ماه، تکریتی یا بصرهای از آب درمیآمدند. آنها بیرحم بودند و برای تفریح اسرا را میزدند یا برای تشویقی، اسیری را زندانی میکردند.
وی با ذکر مثالی از افسران نادان عراقی گفت: افسری باور کرد که اسرا در ایران با برگ خود را میپوشانند و تلویزیون رنگی دارند! با چنین جماعتی روبرو بودیم.
دکتر خاجی در پایان تأکید کرد: خاطرات را راستیآزمایی کنید تا بعدها بدهکار نشویم؛ زیرا محدودیتهای اسارت اجازه اطلاع دقیق از همه چیز را نمیداد.
انتهای پیام/خ
نظر شما