گزارش جدید رادار فضای مجازی با موضوع بررسی و مقایسه روندهای محتوایی و آماری پنج سکوی ایرانی روبیکا، ایتا، بله، سروش‌پلاس و ویراستی در مهرماه ۱۴۰۵ منتشر شد.
این گزارش که از سوی مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی تهیه شده، علاوه بر بررسی حجم محتوای تولیدشده، تعداد کانال‌ها و صفحات فعال و میزان بازدید سکوها، شاخص‌هایی مانند میانگین بازدید به‌ازای هر محتوا و میانگین تولید محتوا به‌ازای هر کانال فعال را نیز مقایسه کرده است.
همچنین سهم چهار محور فرهنگی-اجتماعی، نظامی-امنیتی، سیاسی-دیپلماتیک و اقتصادی در محتوای این سکوها و ترندهای شاخص و مشترک میان آن‌ها بررسی شده است تا تصویری از الگوهای تولید و مصرف محتوا و موضوعات مورد توجه کاربران در هر یک از این بسترها ارائه شود.
ثبت ۸۶.۲ میلیارد بازدید در چهار سکوی ایرانی
بررسی عملکرد پنج سکوی داخلی در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مجموع محتوای تولیدشده در این بسترها به حدود ۷۶.۶ میلیون محتوا و تعداد کانال‌ها و صفحات فعال آن‌ها به نزدیک ۴۸۰ هزار مورد رسیده است.
همچنین مجموع بازدید چهار سکوی ایتا، بله، روبیکا و سروش‌پلاس ۸۶.۲ میلیارد بازدید بوده است. آمار ویراستی به دلیل استفاده از شاخص ضریب نفوذ به‌جای بازدید، در محاسبه مجموع بازدیدها لحاظ نشده است.
در میان این سکوها، ایتا با تولید ۲۹.۵ میلیون محتوا و برخورداری از ۱۷۶ هزار کانال فعال، بیشترین حجم تولید محتوا را به خود اختصاص داده است. این پیام‌رسان در مهرماه ۱۷.۹ میلیارد بازدید ثبت کرده است.
روبیکا با ۲۷ میلیون محتوای تولیدشده و ۱۶۵ هزار کانال فعال، از نظر حجم تولید محتوا در جایگاه دوم قرار دارد؛ اما در شاخص بازدید با ثبت ۴۸ میلیارد بازدید، پیشتاز سکوهای بررسی‌شده است. به این ترتیب، ۵۵.۷ درصد از مجموع بازدید چهار سکوی دارای شاخص بازدید به روبیکا اختصاص دارد.
پیام‌رسان بله نیز با تولید ۱۲.۹ میلیون محتوا، ۱۶.۳ میلیارد بازدید ثبت کرده و از نظر میزان بازدید به ایتا نزدیک شده است.
در مقابل، سروش‌پلاس با ۶.۳ میلیون محتوا، ۱۸ هزار کانال فعال و ۴ میلیارد بازدید، کمترین میزان بازدید را در میان چهار سکوی دارای این شاخص داشته است.
شبکه اجتماعی ویراستی نیز با تولید ۹۲۸ هزار و ۵۰۰ محتوا و برخورداری از ۲۶ هزار صفحه فعال، کمترین حجم تولید محتوا را در میان پنج سکوی بررسی‌شده ثبت کرده است. ضریب نفوذ این شبکه اجتماعی در مهرماه ۱۳۸ میلیون اعلام شده است.
روبیکا بیشترین بازدید به‌ازای محتوا را دارد
مقایسه میانگین بازدید به‌ازای هر محتوا نشان می‌دهد روبیکا با حدود هزار و ۷۷۸ بازدید برای هر محتوا، در جایگاه نخست قرار دارد.
بله با میانگین هزار و ۲۶۴ بازدید در رتبه دوم است و پس از آن سروش‌پلاس با ۶۳۵ و ایتا با ۶۰۷ بازدید به‌ازای هر محتوا قرار می‌گیرند.
در ویراستی نیز ضریب نفوذ به‌ازای هر محتوا حدود ۱۴۹ گزارش شده است؛ با این حال، به دلیل تفاوت ماهیت ضریب نفوذ با شاخص بازدید، امکان مقایسه مستقیم این عدد با میانگین بازدید سایر سکوها وجود ندارد.
از نظر میانگین تولید محتوا به‌ازای هر کانال فعال، سروش‌پلاس با حدود ۳۵۰ محتوا در صدر قرار گرفته است. این رقم تقریباً دو برابر میانگین تولید محتوا در ایتا با ۱۶۸ و روبیکا با ۱۶۴ محتوا به‌ازای هر کانال فعال است.
بله نیز با میانگین ۱۳۶ محتوا در رتبه بعدی قرار دارد. ویراستی با حدود ۳۶ محتوا به‌ازای هر صفحه فعال، کمترین میانگین تولید محتوا را در میان این پنج سکو ثبت کرده است.
سهم محتوای سیاسی در ویراستی و محتوای اقتصادی در بله بیشتر است
بررسی ترکیب محتوایی پنج سکوی ایرانی نشان می‌دهد محور فرهنگی-اجتماعی در همه آن‌ها بیشترین سهم را دارد؛ با این حال، سهم سه محور دیگر، یعنی نظامی-امنیتی، سیاسی-دیپلماتیک و اقتصادی، در هر سکو متفاوت است.
در ایتا، ۵۲.۱۳ درصد از محتوا به موضوعات فرهنگی-اجتماعی اختصاص دارد. محور نظامی-امنیتی با سهم ۲۳.۰۷ درصدی در رتبه دوم قرار گرفته و پس از آن محور اقتصادی با ۱۴.۳۷ درصد و سیاسی-دیپلماتیک با ۱۰.۴۳ درصد قرار دارند. ایتا در میان پنج سکوی بررسی‌شده کمترین سهم محتوای سیاسی-دیپلماتیک را دارد.
در پیام‌رسان بله، ترکیب محتوایی توزیع متوازن‌تری دارد. سهم محور فرهنگی-اجتماعی در این سکو ۳۸.۱۳ درصد، اقتصادی ۲۴.۱۷ درصد، نظامی-امنیتی ۲۱.۶۹ درصد و سیاسی-دیپلماتیک ۱۶.۰۱ درصد است. بله تنها سکویی است که محور اقتصادی در آن جایگاه دوم را دارد و از نظر سهم این دسته از محتوا نیز در رتبه نخست قرار گرفته است.
در روبیکا، ۳۹.۳۳ درصد محتوا به محور فرهنگی-اجتماعی اختصاص دارد. محور نظامی-امنیتی با ۲۸.۳۷ درصد در رتبه دوم قرار گرفته و پس از آن محور سیاسی-دیپلماتیک با ۱۹.۱۹ درصد و اقتصادی با ۱۳.۱۱ درصد قرار دارند. روبیکا در میان پنج سکو بیشترین سهم محتوای نظامی-امنیتی را به خود اختصاص داده است.
سروش‌پلاس نیز با اختصاص ۶۳.۵۱ درصد از محتوای خود به محور فرهنگی-اجتماعی، بیشترین تمرکز را بر این حوزه دارد. سهم این محور بیش از ۳.۵ برابر سهم محتوای نظامی-امنیتی با ۱۷.۵۴ درصد است. همچنین ۱۱.۴۸ درصد از محتوای این سکو سیاسی-دیپلماتیک و ۷.۴۷ درصد اقتصادی بوده است.
در ویراستی، پس از محور فرهنگی-اجتماعی با سهم ۴۵.۳۸ درصدی، موضوعات سیاسی-دیپلماتیک با ۳۲.۱۵ درصد در رتبه دوم قرار دارند. ویراستی تنها سکویی است که در آن محور سیاسی-دیپلماتیک جایگاه دوم را به خود اختصاص داده و سهم این محور حدود سه برابر سهم آن در ایتاست. سهم موضوعات نظامی-امنیتی و اقتصادی نیز به‌ترتیب ۱۵.۰۶ و ۷.۴۱ درصد گزارش شده است.
بر این اساس، اگرچه محتوای فرهنگی-اجتماعی در همه سکوها بیشترین سهم را دارد، روبیکا و ایتا سهم بیشتری از محتوای نظامی-امنیتی را به خود اختصاص داده‌اند، ویراستی گرایش پررنگ‌تری به موضوعات سیاسی-دیپلماتیک دارد و بله نیز از نظر سهم محتوای اقتصادی پیشتاز است.
قیمت طلا و ارز؛ ترند اقتصادی ایتا و بله
بررسی ترندهای محتوایی مهرماه نشان می‌دهد هر یک از سکوها متناسب با الگوی فعالیت و موضوعات مورد توجه کاربران خود، ترندهای متفاوتی داشته‌اند. موضوعات اقتصادی در ایتا و بله، مذاکرات هسته‌ای در روبیکا، داستان‌های سرگرمی در سروش‌پلاس و مناقشات سیاسی داخلی در ویراستی از جمله جریان‌های شاخص محتوایی این بسترها بوده‌اند.
در ایتا، اطلاع‌رسانی مستمر درباره قیمت طلای ۱۸ عیار و نوسانات بازار طلا، ترند نخست مهرماه بوده است. در کنار آن، محتوای مذهبی و قرآنی، ادعیه، یادبود شهید سیدحسن نصرالله و پیام‌های مناسبتی رهبر انقلاب به‌ویژه به مناسبت ولادت حضرت زینب(س) و روز پرستار نیز مورد توجه کاربران قرار گرفته است.
اخبار حملات گزارش‌شده انصارالله به فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان، احتمال ازسرگیری جنگ، تأکید بر توان موشکی و بازدارندگی ایران، انتقاد از اظهارات ظریف و کارزار بازگرداندن سکه‌های پاداش برجامی نیز از دیگر موضوعات پرتکرار در این پیام‌رسان بوده‌اند.
همچنین مطالبات فرهنگیان و بازنشستگان، کالابرگ، قیمت بنزین، نتایج کنکور و قهرمانی کشتی زیر ۲۳ سال در میان موضوعات مورد توجه کاربران ایتا قرار داشته‌اند.
در بله، نوسانات نرخ دلار و تتر و انتشار قیمت لحظه‌ای این دو ارز، ترند نخست مهرماه بوده است. اخبار کالابرگ، سهام عدالت، یارانه‌ها و تسهیلات رفاهی، قیمت طلا و سکه، رمزارزها و بازار خودرو نیز بخش مهمی از محتوای اقتصادی این پیام‌رسان را تشکیل داده‌اند.
در حوزه سیاسی و نظامی، حملات گزارش‌شده به فرودگاه‌های ریاض و دمام، گمانه‌زنی‌ها درباره تأسیسات «کوه کلنگ»، حوادث نفتکش‌ها در تنگه هرمز، مذاکرات با میانجیگری قطر و پاکستان و سفر لاوروف به تهران از جمله موضوعات مورد توجه بوده‌اند. مسابقات استقلال و پرسپولیس، موفقیت ورزشکاران ایرانی در رقابت‌های آسیایی ناگویا، نتایج کنکور و حواشی بازگشت بیژن مرتضوی نیز در زمره موضوعات اجتماعی و سرگرمی این سکو قرار داشته‌اند.
مذاکرات هسته‌ای؛ موضوع شاخص روبیکا در مهرماه
در روبیکا، مذاکرات ایران و آمریکا و شروط توافق هسته‌ای، ترند نخست محتوایی بوده است. مواضع ترامپ و عراقچی، اختلاف‌نظرها درباره غنی‌سازی و رفع تحریم‌ها و پیشنهادهای مطرح‌شده برای دستیابی به توافق، بخش مهمی از محتوای سیاسی این سکو را تشکیل داده‌اند.
سفر لاوروف به تهران و رایزنی‌های ایران و روسیه، حملات گزارش‌شده انصارالله به فرودگاه‌های عربستان و حملات متقابل و همچنین حوادث تنگه هرمز، از جمله برخورد کشتی‌ها با مین دریایی، آتش‌سوزی نفتکش‌ها و تحرکات ناوگان آمریکا نیز در روبیکا بازتاب داشته‌اند.
در کنار این موضوعات، اعتراض به محدودیت حجاب در مراکز آموزشی جمهوری آذربایجان، اخبار فوتبال و موفقیت ورزشکاران ایرانی، پویش‌های نذر قربانی، هشدارهای مربوط به کلاهبرداری اینترنتی و محدودیت‌های اعلام‌شده برای خرید و فروش آنلاین طلا نیز مورد توجه کاربران بوده‌اند.
داستان‌های عاشقانه و خانوادگی؛ ترند نخست سروش‌پلاس
برخلاف برخی دیگر از سکوها که موضوعات سیاسی و اقتصادی در صدر محتوای آن‌ها قرار داشته، در سروش‌پلاس ویدئوهای داستانی دنباله‌دار با موضوع ازدواج، خیانت، اختلافات خانوادگی و جدایی، ترند نخست مهرماه بوده‌اند.
در کنار محتوای سرگرمی، اخبار امنیتی جنوب شرق کشور از جمله درگیری‌ها و عملیات‌ها در زاهدان، راسک، خاش و چابهار، دستگیری اعضای جیش‌الظلم و شهادت افسانه عقیلا و نصرت افتخاری نیز از موضوعات مورد توجه کاربران این سکو بوده است.
تعطیلی مدارس زابل، زهک و هامون به دلیل طوفان و ریزگرد، حملات یمن و عربستان، حوادث نفتکش‌ها در تنگه هرمز، پیشنهاد آتش‌بس هفت‌روزه، اختلال سامانه ثبت‌نام کالابرگ و معرفی قابلیت دسترس‌پذیری سروش‌پلاس برای نابینایان نیز در میان ترندهای این پیام‌رسان قرار داشته‌اند.
مناقشه رسایی و قالیباف؛ موضوع نخست ویراستی
در شبکه اجتماعی ویراستی، اختلافات حمید رسایی و محمدباقر قالیباف، واکنش‌ها به حکم قضایی رسایی و اظهارنظرها درباره عملکرد مجلس، ترند نخست مهرماه بوده‌اند.
ادعاهای مربوط به دستکاری بیانیه ۲۳۳ نماینده در نیمه نخست مهرماه و انتقاد از اظهارات ظریف و مقایسه منتسب به او با ترکمنچای در نیمه دوم ماه نیز از دیگر موضوعات سیاسی برجسته در این شبکه اجتماعی بوده‌اند.
بیانیه جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، نقد عملکرد دولت و مجلس، انتقاد از سیاست‌های ارزی بانک مرکزی و تأخیر در پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری و همچنین اعتراض به محدودیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان نیز در ویراستی بازتاب داشته‌اند.
در کنار این موضوعات، محتوای قرآنی و مذهبی، اشعار و دل‌نوشته‌ها و قهرمانی کشتی زیر ۲۳ سال نیز بخشی از محتوای فرهنگی این شبکه اجتماعی را تشکیل داده‌اند.
سه موضوع مشترک در هر پنج سکوی ایرانی
با وجود تفاوت در ترندهای اختصاصی هر سکو، بررسی محتوای مهرماه نشان می‌دهد سه موضوع تحولات نظامی منطقه و وضعیت تنگه هرمز، مذاکرات ایران و آمریکا و نوسانات بازار ارز و طلا در هر پنج بستر بازتاب داشته‌اند.
تحولات نظامی منطقه و وضعیت تنگه هرمز: احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، تحولات یمن و عربستان و اخبار مرتبط با تنگه هرمز از موضوعات مشترک پنج سکو بوده است؛ با این تفاوت که ایتا بیشتر بر توان موشکی و بازدارندگی ایران، بله بر حملات گزارش‌شده به فرودگاه‌های عربستان و وضعیت نفتکش‌ها، روبیکا بر تحرکات ناوگان آمریکا و حوادث دریایی، سروش‌پلاس بر تحولات جنگ و اخبار امنیتی سیستان و بلوچستان و ویراستی بر آمادگی دفاعی و مقابله با تهدیدها تمرکز داشته‌اند.
مذاکرات ایران و آمریکا و اختلاف‌نظرها درباره توافق: مذاکرات هسته‌ای، شروط توافق و اختلافات مربوط به غنی‌سازی و رفع تحریم‌ها دومین موضوع مشترک میان این سکوها بوده است. ایتا بیشتر محتوای انتقادی درباره امتیازدهی از موضع ضعف و اظهارات ظریف را بازتاب داده، بله اخبار میانجیگری قطر و پاکستان را برجسته کرده، روبیکا مواضع ترامپ و رایزنی‌های منطقه‌ای را دنبال کرده، سروش‌پلاس پیشنهادهای مطرح‌شده برای توافق را پوشش داده و ویراستی نیز واکنش‌های انتقادی به سخنان ظریف و مقایسه توافق با ترکمنچای را منعکس کرده است.
نوسانات ارز و طلا و مسائل معیشتی: تحولات بازار ارز و طلا و موضوعات معیشتی نیز در هر پنج سکو مورد توجه بوده است. ایتا بیشتر بر قیمت لحظه‌ای طلا و مطالبات فرهنگیان و بازنشستگان، بله بر نرخ دلار و تتر، کالابرگ و سهام عدالت، روبیکا بر نفت، انرژی و محدودیت‌های تجاری در کنار بازار ارز، سروش‌پلاس بر قیمت طلا، خدمات سرمایه‌گذاری و اخبار کالابرگ و ویراستی بر نقد سیاست‌های ارزی دولت، عملکرد بانک مرکزی و مشکلات پرداخت تسهیلات تمرکز داشته‌اند.
تفاوت الگوی مصرف محتوا در سکوهای داخلی
نتایج گزارش رادار فضای مجازی نشان می‌دهد سکوهای داخلی، با وجود اشتراک در موضوعات مهم سیاسی، امنیتی و اقتصادی، از نظر حجم تولید محتوا، میزان بازدید و ترکیب موضوعی تفاوت‌های قابل‌توجهی دارند.
در شاخص‌های آماری، روبیکا بیشترین بازدید را ثبت کرده و ایتا از نظر حجم تولید محتوا در جایگاه نخست قرار گرفته است. در مقابل، سروش‌پلاس با وجود کمترین میزان بازدید در میان چهار پیام‌رسان، بیشترین میانگین تولید محتوا به‌ازای هر کانال فعال را دارد.
از نظر ترکیب موضوعی نیز بله سهم بیشتری از محتوای اقتصادی، روبیکا بیشترین سهم محتوای نظامی-امنیتی و ویراستی بیشترین سهم محتوای سیاسی-دیپلماتیک را به خود اختصاص داده‌اند. سروش‌پلاس نیز بیشترین تمرکز را بر محتوای فرهنگی-اجتماعی دارد.
در مجموع، ترندهای مهرماه نشان می‌دهد هر یک از سکوهای ایرانی، در کنار بازتاب موضوعات مشترک، الگوی محتوایی متمایزی دارند؛ به‌طوری‌که موضوعات اقتصادی در بله، مذاکرات و سیاست خارجی در روبیکا، محتوای سرگرمی و داستانی در سروش‌پلاس و مناقشات سیاسی داخلی در ویراستی برجسته‌تر بوده است. این تفاوت‌ها در کنار آمار تولید و بازدید، تصویری از شیوه‌های متفاوت تولید و مصرف محتوا در سکوهای داخلی ارائه می‌کند
نظر شما