به گزارش حیات به نقل از ایرنا، تصور کنید در کارگاه یکی از طراحان مد در پاریس هستید. روی میز کار، نوارهای پارچه‌ای با نقوش هندسی، کنار نمونه‌های چرمی قرار گرفته است. یکی از معروف ترین طراحان یکی از همین کمربندهای پارچه‌ای را در دست می‌گیرد و با لبخند می‌گوید: این کمربندهای پارچه ای یک ترند مدرن است. درحالی که دنیای مد امروز چیزی را دوباره کشف می‌کند که ایرانی‌ها قرن‌ها پیش به آن رسیده بودند. ایرانیان باستان به خوبی دریافته بودند که قدرت، همیشه در سفت و سخت بودن نیست، بلکه در انعطاف است.

این اکسسوری که امروز در ویترین فروشگاه‌های مدرن جهان خودنمایی می‌کند، پیوندی عمیق با تاریخ ایران دارد. از زمانی که سواران ایرانی برای راحتی در حرکت، به جای قطعات سنگین مفرغ و فلز، از نوارهای منعطف استفاده می‌کردند تا دوران صفویه که شال‌ کمرهای ابریشمی بخش جدایی‌ناپذیری از قامت اشراف و هنرمندان بودند.

کمربند در فرهنگ ما همیشه چیزی فراتر از یک ابزار ساده برای نگهداری شلوار بود. امروز وقتی دنیای مد خسته از استانداردهای خشک و رسمی گذشته، به دنبال راهی برای ترکیب راحتی و هویت است، ناخودآگاه به همان مسیری بازگشته که روزگاری از دل جاده ابریشم به سراسر جهان صادر شده بود.

ریشه‌هایی که در تاریخ گم شدند

تاریخ پوشاک در ایران، داستان خلاقیت مردمانی است که از گذشته‌های دور، میان زیبایی و کاربرد تعادل برقرار می‌کردند. لباس برای ایرانیان تنها وسیله‌ای برای پوشاندن بدن نبود، بلکه بخشی از فرهنگ، هویت و شیوه زندگی آن‌ها به شمار می‌رفت. از پوشش مناسب سوارکاران باستانی گرفته تا پارچه‌های ابریشمی و لباس‌های فاخر دربارها، هرکدام نشان‌دهنده مهارت و شناخت ایرانیان از مواد اولیه، رنگ‌ها و هنر بافت پارچه بود.

در گذشته، شرایط آب‌وهوایی و نوع زندگی مردم نقش مهمی در شکل‌گیری پوشاک داشت. برای مثال، سوارکاران ایرانی به لباس‌هایی نیاز داشتند که هنگام حرکت و نبرد آزادی عمل بیشتری به آن‌ها بدهد؛ به همین دلیل، شلوار، چکمه و پوشش‌های متناسب با اسب‌سواری در میان بسیاری از اقوام ایرانی رواج داشت. از سوی دیگر، استفاده از پشم، پنبه و ابریشم نشان می‌دهد که ایرانیان چگونه از امکانات طبیعی محیط زندگی خود بهره می‌گرفتند. با گذشت زمان، این تجربه‌ها با هنر بافندگی و سلیقه زیبایی‌شناختی مردم ترکیب شد و پوشاک ایرانی را به بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی این سرزمین تبدیل کرد.

ایران به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای مهم تجاری، از دیرباز با فرهنگ‌های مختلف ارتباط داشت. پارچه‌ها، نقش‌ها و شیوه‌های دوخت از طریق همین مسیرها به سرزمین‌های دیگر راه پیدا می‌کردند و گاهی پس از گذشت زمان، با نام‌هایی تازه شناخته می‌شدند. به همین دلیل، بخشی از میراث پوشاک ایران را باید در میان طرح‌هایی جست‌وجو کرد که امروزه در فرهنگ‌های دیگر نیز دیده می‌شوند.

وقتی مد جهان از فرهنگ ایرانی الهام می‌گیرد

بسیاری از اقلامی که امروزه در مد غربی بدیهی و حتی نمادین به نظر می‌رسند، همگی ریشه در همین سلیقه و خلاقیت ایرانی دارند و در گذر تاریخ به نام‌های دیگر سند خورده است. از شال‌های پشمی گرفته تا طرح‌های بته‌جقه که حالا در غرب با نام پیزلی شناخته می‌شود همه این‌ها میراثی است که از ایران به هند و سپس به اروپا سفر کرده است. در واقع، بسیاری از برندهای لوکس جهانی که امروز از نقوش فرش یا مینیاتورهای ایرانی برای مجموعه‌های خود الهام می‌گیرند، در حال بازخوانی همان زیبایی‌شناسی هستند که روزگاری در تخت‌جمشید و اصفهان متولد شده بود.

این برندهای لوکس جهانی از گنجینه‌های هنری ایران به عنوان یک منبع بی‌پایان الهام می گیرند و در بسیاری مواقع سعی می کنند از ذکر نام منبع اصلی طفره بروند. برای مثال، خانه مد هرمس در سال ۲۰۱۳ مجموعه باشکوه تبریز را رونمایی کرد که مستقیما از مینیاتورهای ایرانی و طرح‌های فرش الهام گرفته بود.

ریکاردو تیشی، طراح صاحب‌نام، در مجموعه ۲۰۱۵ برای ژیوانشی از نقوش پارچه‌های ایرانی روی پیراهن‌های مخمل مجلل استفاده کرد و حتی میسون مارتین مارژیلا در مجموعه‌ای ، مدل‌هایی را به نمایش گذاشت که ترکیبی از فرش اصیل ایرانی و پلاستیک شفاف بود. حتی طرح معروف بته‌جقه که ایتالیایی‌ها در برند اترو آن را جهانی کردند، چیزی نیست جز روایت سرو ایستاده‌ی دوران ساسانی که قرن‌ها در برابر هجوم‌ها ایستاد و حالا روی شال‌های گران‌قیمت اروپایی، نمادی از مد شده است.

بازگشت کمربند ایرانی به ویترین مد جهان

بازگشت کمربندهای پهن پارچه‌ای به مجموعه‌های جدید برندهای بین‌المللی، نمونه‌ای تازه از حضور دوباره عناصر تاریخی در مد معاصر است. به نقل از مجله ووگ بریتانیا، کامرباند (Cummerbund) در طراحی‌های جدید برندهایی مانند رالف لورن، کال‌مایر و آهلووالیا جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده و از پوشش رسمی به ترکیب‌های روزمره با دامن، پیراهن و شلوارهای گشاد راه یافته است.

نام کامرباند از واژه‌هایی در زبان‌های هندی و اردو گرفته شده که ریشه آن‌ها به واژه فارسی «کمربند» می‌رسد. این پیوند زبانی در کنار شواهد تاریخی استفاده از کمربندها و شال‌های پهن در ایران، از پیشینه دیرینه این پوشش حکایت دارد. سنتی که هنوز در لباس‌های محلی کردی، لری و بختیاری زنده است و نشان می‌دهد عناصر پوشاک ایرانی همچنان می‌توانند در شکل‌گیری سلیقه و طراحی مد امروز جهان حضور داشته باشند.

چرا دنیا دوباره کمربند پارچه ای را انتخاب کرده است

بازگشت ناگهانی کمربندهای پارچه‌ای به بازار جهانی، اتفاقی نیست. این چرخش، واکنشی مستقیم به غیررسمی شدن بیشتر لباسها در دنیای مد در سال‌های اخیر است. مردم امروز دیگر نمی‌خواهند اسیر کمربندهای چرمی سفت و آزاردهنده‌ای باشند که آزادی عمل را از آن‌ها می‌گیرد. کمربندهای پارچه‌ای با ویژگی‌هایی مثل وزن سبک، قابلیت تنظیم راحت و سازگاری با انواع لباس‌های راحتی و غیر رسمی، به بخشی از هویت راحتی شیک تبدیل شده‌اند.

 از سوی دیگر، نسل جدید مصرف‌کنندگان که دغدغه‌های محیط‌زیستی دارند، به دنبال گزینه‌های وگان و بازیافتی هستند، چیزی که تولید انبوه چرم، با وجود تمام زیبایی‌اش، همیشه نمی‌تواند به راحتی ارائه دهد. برندها حالا با استفاده از پنبه‌های ارگانیک یا پلی‌استرهای بازیافتی، داستانی را روایت می‌کنند که با سبک زندگی مدرن همخوانی دارد. این تغییر، یک بازار وسیع را برای تولیدکنندگانی باز کرده که می‌توانند با بافت‌ها و ترکیبات رنگی، هویت جدیدی به استایل روزمره ببخشند.

امروز وقتی شخصی در گوشه‌ای از دنیا، یک کمربند پارچه‌ای یا شال‌کمر را به دور کمرش گره می‌زند، شاید از تاریخ دور و دراز آن بی‌خبر باشد اما این حرکت، بخشی از  تداوم زیبایی‌شناسی پارسی فراتر از مرزها می‌باشد.