چرا بیت کوین و طلا برای پوشش تورم مقایسه می‌شوند؟

مهم‌ترین شباهت BTC و طلا را می‌توان در محدودیت عرضه آن‌ها پیدا کرد. طلا یک منبع طبیعی محدود است و استخراجش به سرمایه، انرژی و زمان نیاز دارد. در مقابل، عرضه BTC براساس قوانین شبکه محدود به ۲۱ میلیون واحد است و سرعت ورود BTCهای جدید تقریباً هر چهار سال یک‌بار به خاطر هاوینگ کاهش پیدا می‌کند.

همین ویژگی باعث شده هر دو دارایی در مقابل پول‌های فیات قرار بگیرند؛ ارزهایی که عرضه آن‌ها تحت تاثیر سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی قرار دارد. با این حال، محدود بودن عرضه تضمین نمی‌کند که یک دارایی همیشه هم‌زمان با افزایش تورم رشد کند.

طلا علاوه بر نقش سرمایه‌گذاری، در جواهرات، صنعت و ذخایر بانک‌های مرکزی کاربرد دارد. سابقه چند هزار ساله آن باعث شده در دوره‌های نااطمینانی بخشی از سرمایه به سمتش حرکت کند. با این حال، عواملی مثل نرخ بهره واقعی، ارزش دلار و سیاست‌های پولی می‌توانند روی تقاضا و قیمت طلا اثر بگذارند.

بیت کوین ساختار متفاوتی دارد. این دارایی کاملاً دیجیتال است، انتقال آن از طریق شبکه بیت کوین انجام می‌شود و برخلاف طلا به جابه‌جایی فیزیکی نیاز ندارد. ارزش آن هم تا حد زیادی تحت تأثیر عرضه و تقاضا، پذیرش سرمایه‌گذاران، نقدینگی جهانی، مقررات و شرایط کلی بازار دارایی‌های پرریسک قرار دارد.

برای سرمایه‌گذار ایرانی یک عامل دیگر هم اهمیت دارد: نرخ ارز. قیمت تومانی طلا و بیت کوین فقط تحت تاثیر قیمت جهانی آن‌ها نیست و تغییر ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی هم می‌تواند قیمت داخلی این دارایی‌ها را جابه‌جا کند. بنابراین حتی در دوره‌ای که قیمت جهانی یک دارایی تقریباً ثابت باشد، افزایش نرخ ارز می‌تواند ارزش تومانی آن را بالا ببرد.

مقایسه بیت کوین و طلا

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها بین بیت کوین و طلا نوسان قیمت است. طلا معمولاً رفتار آرام‌تری نسبت به بیت کوین دارد و افت‌وخیزهای روزانه آن محدودتر است. بیت کوین در مقابل می‌تواند طی دوره‌های کوتاه تغییرات قیمتی شدیدی را تجربه کند و افت‌های بزرگ نیز در تاریخ بازار آن اتفاق افتاده است.

در نتیجه، فردی که قصد خرید BTC دارد باید ظرفیت تحمل نوسان بالاتری داشته باشد. افزایش پتانسیل بازده با افزایش ریسک همراه است و نمی‌توان صرف عملکرد صعودی برخی دوره‌ها را مبنای تصمیم‌گیری قرار داد.

از نظر نقدشوندگی، هر دو دارایی بازار بزرگی دارند اما نحوه معامله آن‌ها متفاوت است. طلا را می‌توان به شکل طلای فیزیکی، زینتی، سکه، شمش، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا ابزارهای مالی دیگر خریداری کرد. بیت کوین هم در بازارهای جهانی به‌صورت شبانه‌روزی و در تمام روزهای هفته معامله می‌شود و به واحدهای بسیار کوچک تقسیم‌پذیر است.

این تقسیم‌پذیری یکی از مزایای بیت کوین برای سرمایه‌های کوچک محسوب می‌شود. برای خرید ارز دیجیتال لازم نیست یک واحد کامل از دارایی را تهیه کنید. هر BTC به ۱۰۰ میلیون ساتوشی تقسیم می‌شود و می‌توانید کسری از یک بیت کوین را در صرافی‌های داخلی مثل نوبیتکس حتی با ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان بخرید.

روش نگهداری این دو هم فرق دارد. طلای فیزیکی با ریسک‌هایی مانند سرقت، هزینه نگهداری یا نیاز به فضای امن همراه است. بیت کوین در کیف پول دیجیتال نگهداری می‌شود و در صورت استفاده از کیف پول شخصی، مسئولیت حفاظت از کلید خصوصی و عبارت بازیابی بر عهده خود کاربر قرار می‌گیرد.

یکی دیگر از شباهت‌های مهم طلا و بیت کوین همبستگی با شرایط اقتصاد کلان است. هر دوی این دارایی‌ها معمولاً نسبت به نرخ بهره واقعی، ارزش دلار و ریسک‌های اقتصادی حساس‌اند و ممکن است حتی با همدیگر هم همبستگی مثبتی پیدا کنند.

برای پوشش تورم طلا بهتر است یا بیت کوین؟

جواب این سوال بیشتر از هر چیزی به هدف، افق زمانی و میزان ریسک‌پذیری بستگی دارد. اگر هدف اصلی کاهش نوسان سبد و ذخیره ارزش باشد، طلا ویژگی‌های دفاعی بیشتری دارد. در مقابل، بیت کوین برای فردی که توانایی تحمل افت‌های شدیدتر را دارد و به رشد بلندمدت اعتقاد دارد، می‌تواند نقش متفاوتی ایفا کند.

برای مثال، فردی که ممکن است در چند ماه آینده به سرمایه خود نیاز داشته باشد، باید تاثیر نوسانات شدید بیت کوین را جدی‌تر در نظر بگیرد. اما سرمایه‌گذاری با افق زمانی طولانی‌تر ممکن است بخش محدودی از سبد خود را به دارایی‌های پرنوسان‌تر اختصاص دهد.

تصمیم بین این دو الزاماً به معنای انتخاب یکی و حذف دیگری هم نیست. طلا و بیت کوین ریسک‌های متفاوتی دارند و می‌توانند نقش‌های متفاوتی در سبد سرمایه‌گذاری داشته باشند. برخی سرمایه‌گذاران از طلا برای بخش دفاعی‌تر سبد و از بیت کوین برای بخشی پرریسک و پتانسیل بازده بالاتر استفاده می‌کنند.

قبل از خرید BTC باید اندازه موقعیت هم مشخص شود. اگر افت شدید قیمت باعث شود فرد مجبور به فروش شود یا هزینه‌های ضروری زندگی‌اش عقب بیفتد، احتمالاً حجم سرمایه‌گذاری با ظرفیت ریسک او هماهنگ نیست. همین اصل درباره خرید ارز دیجیتال به‌طور کلی صدق می‌کند. 

از طرف دیگر، خرید مرحله‌ای می‌تواند برای افرادی که نگران انتخاب زمان ورود هستند کاربرد داشته باشد. در این روش سرمایه به چند بخش تقسیم می‌شود و خرید در زمان‌های مختلف انجام می‌گیرد. این کار وابستگی نتیجه سرمایه‌گذاری به یک نقطه ورود مشخص را کاهش می‌دهد، اما مانع زیان در یک روند نزولی نمی‌شود.

در مورد طلا هم باید نوع سرمایه‌گذاری را مشخص کرد. طلای فیزیکی، صندوق طلا، سکه و سایر ابزارها هزینه‌ها و ریسک‌های یکسانی ندارند. برای مثال، قیمت سکه ممکن است علاوه بر ارزش طلای موجود در آن تحت تاثیر حباب بازار داخلی قرار گیرد.

جمع‌بندی

طلا و بیت کوین هر دو به خاطر کمیابی، ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه هستند اما ریسک و رفتار قیمتی آن‌ها متفاوت است. طلا سابقه طولانی‌تر، نوسان کمتر و جایگاه تثبیت‌شده‌تری دارد؛ در حالی که بیت کوین یک دارایی جوان‌تر و پرنوسان‌تر است و می‌تواند هم فرصت رشد بیشتر و هم ریسک بالاتری ایجاد کند. انتخاب بین این دو باید با توجه به افق زمانی، نیاز به نقدشوندگی، میزان تحمل نوسان و ترکیب سایر دارایی‌های سبد انجام شود. برای بسیاری از سرمایه‌گذاران هم ترکیب حساب‌شده این دو می‌تواند منطقی‌تر از تمرکز کامل روی یکی از آن‌ها باشد.