به گزارش حیات به نقل از آنا، آنچه در برنامۀ فضایی کشور ثبت شده است، نشان میدهد پرتاب همزمان سه ماهوارۀ ایرانی، پیش از مأموریت فضایی دولت چهاردهم نیز سابقه داشته است. هشتم بهمن ۱۴۰۲، ماهوارهبر سیمرغ ساخت وزارت دفاع، ماهوارۀ مهدا و دو ماهوارۀ کیهان ۲ و هاتف ۱ را در یک مأموریت فضایی به مدار بیضوی تزریق کرد. در همان مقطع سخنگوی دولت سیزدهم نیز با انتشار پستی در شبکههای اجتماعی خود دستیابی به این موفقیت را تبریک گفته بود.
این مأموریت از آن جهت اهمیت داشت که سه محمولۀ ایرانی در یک پرتاب و با یک ماهوارهبر بومی در مدار قرار گرفتند. مهدا یک ماهوارۀ تحقیقاتی برای آزمایش زیرسامانههای توسعهیافته ماهوارهای و ارزیابی عملکرد فناوریهای بومی بود؛ کیهان ۲ برای اثبات فناوری موقعیتیابی فضاپایه و هاتف ۱ برای اثبات فناوری مخابرات باند باریک با کاربرد اینترنت اشیا طراحی شده بود.
تکرار موفقیت، یک شاخص فناورانه است
هفتم دی ۱۴۰۴، تجربۀ پرتاب همزمان سه ماهواره ایرانی بار دیگر تکرار شد. ماهوارههای پایا، ظفر ۲ و کوثر در یک مأموریت فضایی از پایگاه وستوچنی روسیه به فضا پرتاب شدند و مطابق گزارشهای منتشرشده در مدار قرار گرفتند. تفاوت این مأموریت با تجربه سال ۱۴۰۲ در ماهیت و مأموریت ماهوارهها و همچنین استفاده از ظرفیت پرتابگر روسی بود، اما یک ویژگی مشترک مهم میان دو رویداد وجود داشت: سه ماهوارۀ ایرانی در یک مأموریت به مدار رفتند.
ارزش فنی یک فناوری صرفاً به اولین اجرای موفق آن محدود نمیشود. نخستین موفقیت نشان میدهد یک فناوری یا فرایند امکانپذیر شده است، اما تکرار موفقیت میتواند از شکلگیری تجربه، انباشت دانش، اصلاح فرایندها و افزایش قابلیت اتکا حکایت کند. صنعت فضایی بیش از بسیاری از حوزههای دیگر به این تکرارپذیری نیاز دارد؛ زیرا طراحی ماهواره، آمادهسازی محموله، هماهنگی پرتاب، تزریق مداری و برقراری ارتباط با ایستگاه زمینی مجموعهای از فرایندهای بههمپیوسته هستند که موفقیت آنها باید در مأموریتهای مختلف قابل تکرار باشد.
همین ویژگی سبب میشود عنوان «دومین پرتاب همزمان موفق سه ماهوارۀ ایرانی» نهتنها عنوانی کماهمیت نباشد، بلکه از منظر توسعه فناوری حتی پیام مشخصتری داشته باشد. کشور یک بار این قابلیت را تجربه کرده و بار دیگر توانسته است آن را در مأموریتی جدید به کار بگیرد. چنین اتفاقی را میتوان بخشی از روند بلوغ فناوری فضایی و حرکت از آزمایش قابلیت به سمت استفاده تکرارشونده از آن دانست.
روایت دقیق دستاورد، ارزش موفقیت را افزایش میدهد
تعبیر «برای نخستینبار» در سخنان وزیر ارتباطات را میتوان بدون نسبت دادن هیچ انگیزهای، یک سهو لسان در نقل سابقۀ برنامه فضایی کشور دانست. مسئلۀ اصلی نیز الزاماً خود این عبارت نیست؛ اهمیت موضوع در این است که گزارش عملکرد یک دستگاه اجرایی هرچه دقیقتر و کاملتر روایت شود، امکان ارزیابی عملکرد آن نیز بیشتر خواهد شد.
وزارت ارتباطات برای معرفی دستاوردهای خود نیازی ندارد هر موفقیت را در قالب یک «اولین» تعریف کند. پرتاب همزمان سه ماهواره در دولت چهاردهم، حتی با وجود سابقۀ ثبتشده در دولت سیزدهم، همچنان یک دستاورد قابل اشاره برای این دوره است؛ زیرا این مأموریت جدید، ماهوارهها و مأموریتهای متفاوت خود را داشته و اجرای دوبارۀ یک الگوی پیچیده فضایی، به خودی خود ارزش فنی دارد.
چنین روایتی حتی میتواند برای تبیین عملکرد وزارت ارتباطات مفیدتر باشد. بیان اینکه «ایران پیشتر چنین تجربهای داشته و در دولت چهاردهم آن را دوباره با ماهوارههایی جدید تکرار کرده است»، مخاطب را با مسیر پیشرفت مواجه میکند؛ مسیری که در آن دستاوردهای دولتها بهصورت گسسته از یکدیگر دیده نمیشوند و تجربۀ یک دوره میتواند به بستری برای اجرای مأموریتهای بعدی تبدیل شود.
امیدآفرینی بر پایه واقعیت شکل میگیرد
تأکید بر سابقۀ موفقیتهای علمی و فناورانه، با مفهوم امیدآفرینی مورد تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز قابل جمع است. رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنرانی خود در نخستین روزهای ماه رمضان سال ۱۴۰۲، صاحبان رسانه و افرادی را که توانایی سخن گفتن با مردم دارند، به امیدآفرینی توصیه کردند و تصریح داشتند که «امیدآفرینی، خودفریبی نیست» و ضعفها نیز باید بیان شود، اما در کنار آنها «آینده و افق روشن» در مقابل چشم مردم قرار گیرد.
این نگاه در موضوع صنعت فضایی نیز کاربرد روشنی دارد. بیان سابقۀ موفقیت کشور در پرتاب همزمان سه ماهواره در سال ۱۴۰۲ به معنای نادیده گرفتن مأموریت سال ۱۴۰۴ نیست؛ بلکه اتفاقاً نشان میدهد یک توانایی فناورانه در کشور شکل گرفته، یک بار با ماهوارهبر بومی به کار گرفته شده و بار دیگر در مأموریتی جدید تکرار شده است.
همین نکته میتواند یک نمونه عینی از امیدآفرینی مبتنی بر واقعیت باشد. جوان ایرانی زمانی با یک پیام امیدبخش مواجه میشود که بداند یک فناوری در کشور ایجاد شده، متخصصان آن را یک بار با موفقیت آزمودهاند و سپس توانستهاند تجربۀ خود را در مأموریتی جدید تکرار کنند. این روایت، برخلاف بزرگنمایی، بر یک زنجیرۀ واقعی از تجربه و موفقیت استوار است.
مقام معظم رهبری، آیتالله سیّد مجتبی خامنهای نیز در پیام خود به مناسبت سالروز افتتاح نخستین دورۀ مجلس شورای اسلامی و آغاز سومین سال فعالیت مجلس دوازدهم در ۷ خرداد ۱۴۰۵، بر ضرورت مشاهده «نشانههای واقعی امید» تأکید کردند و جامعه را نیازمند «مسیر باثبات و چشمانداز روشن از آینده» دانستند. در همان پیام، امیدآفرینی و آیندهسازی کشور بهعنوان یکی از جهتگیریهای مورد انتظار مطرح شده است.
مفهوم «نشانههای واقعی امید» در این بحث اهمیت ویژهای دارد. موفقیت فضایی زمانی میتواند به یک نشانه واقعی امید تبدیل شود که سابقۀ آن نیز دقیق روایت شود. حذف یا نادیده گرفتن یک موفقیت پیشین، حتی اگر سهوی باشد، میتواند بخشی از تصویر واقعی پیشرفت را از مخاطب پنهان کند؛ در حالی که قرار دادن دو موفقیت کنار یکدیگر، مسیر طیشده را روشنتر نشان میدهد.
دومین تجربه، روایت کاملتری از پیشرفت ارائه میکند
پرتاب سال ۱۴۰۲ یک نقطۀ مهم در برنامۀ فضایی ایران بود. ماهواره مهدا بهعنوان محمولۀ تحقیقاتی، کیهان ۲ بهعنوان نانوماهوارۀ اثبات فناوری موقعیتیابی فضاپایه و هاتف ۱ با هدف اثبات فناوری مخابرات باند باریک، هر کدام مأموریت فناورانه مشخصی داشتند. ماهوارهبر سیمرغ نیز در هفتمین پرتاب تحقیقاتی خود توانست تزریق چندگانۀ محمولهها را با موفقیت انجام دهد.
مأموریت سال ۱۴۰۴ نیز صرفاً تکرار مکانیکی همان پرتاب نبود. پایا، ظفر ۲ و کوثر با مأموریتهای جدید و با استفاده از ظرفیت پرتاب فضایی روسیه در مدار قرار گرفتند. بنابراین، میتوان این دو رویداد را دو حلقه از یک مسیر دانست؛ حلقۀ نخست، اثبات توانایی پرتاب همزمان چند ماهواره با ماهوارهبر بومی و حلقۀ دوم، تکرار موفقیت در مأموریتی جدید و با ترکیبی متفاوت از ماهوارهها.
چنین نگاهی، موفقیت سال ۱۴۰۴ را نهتنها کمارزش نمیکند، بلکه معنای آن را دقیقتر میسازد. اگر یک فناوری فقط یک بار مورد استفاده قرار گیرد، همچنان یک موفقیت مهم است؛ اما هنگامی که همان قابلیت دوباره مورد استفاده قرار میگیرد، امکان سخن گفتن از تداوم، تجربه و قابلیت تکرار آن نیز فراهم میشود.
تبیین عملکرد وزارت ارتباطات با کارنامۀ کاملتر
وزارت ارتباطات میتواند مأموریت فضایی سال ۱۴۰۴ را در کنار مجموعهای از اقدامات دیگر، بهعنوان یکی از دستاوردهای دورۀ فعالیت خود معرفی کند. بیان دقیق سابقۀ این مأموریت مانعی برای چنین تبیینی نیست و میتواند آن را معتبرتر کند. «دومین پرتاب همزمان موفق سه ماهواره ایرانی» عنوانی است که هم موفقیت جدید را برجسته میکند و هم سابقۀ برنامه فضایی کشور را محترم میشمارد.
دستگاههای اجرایی برای معرفی عملکرد خود لزوماً به دنبال ثبت «اولین» نیستند. استمرار یک برنامه، افزایش ظرفیت، ارتقای کیفیت، توسعه کاربردها و تکرار موفقیت نیز معیارهایی هستند که میتوانند عملکرد یک دستگاه را نشان دهند. صنعت فضایی بهطور خاص، به دلیل پیچیدگی مأموریتها، بیش از بسیاری از حوزهها به چنین شاخصهایی وابسته است.
روایت درست این اتفاق میتواند از یک سهو لسان نیز فرصتی برای ارائۀ تصویری کاملتر از برنامۀ فضایی کشور بسازد. به جای آنکه موضوع به اختلاف میان دو روایت یا دو دوره مدیریتی تبدیل شود، میتوان بر اصل مهمتری تمرکز کرد، ایران در سال ۱۴۰۲ توانست سه ماهواره را همزمان با ماهوارهبر بومی در مدار قرار دهد و در سال ۱۴۰۴ نیز بار دیگر سه ماهواره ایرانی را در یک مأموریت فضایی به مدار فرستاد.
همین استمرار، برای نسل جوان پیام روشنی دارد. موفقیت فناورانه زمانی به سرمایه ملی تبدیل میشود که دانش و تجربۀ حاصل از آن باقی بماند و در مأموریتهای بعدی به کار گرفته شود. پرتاب دوم، در چنین نگاهی، رقیب پرتاب نخست نیست؛ ادامۀ آن است.
بر همین اساس، اگر در روایت عملکرد وزارت ارتباطات به جای تأکید بر «اولینبار»، از «تکرار موفقیت پیشین» سخن گفته میشد، چیزی از ارزش مأموریت سال ۱۴۰۴ کم نمیشد. این روایت حتی میتوانست با تأکید بر انباشت تجربه و تداوم توانمندی، تصویر کاملتری از مسیر صنعت فضایی ایران ارائه کند.
صنعت فضایی ایران برای اثبات پیشرفت خود الزاماً به اولینبودنهای پیاپی نیاز ندارد. گاهی دومین بار بودن، از منظر فناورانه پیام مهمتری دارد؛ چرا که نشان میدهد یک موفقیت یکباره باقی نمانده و به قابلیتی تبدیل شده که امکان تکرار دارد. پرتاب همزمان سه ماهوارۀ ایرانی در سال ۱۴۰۲ یک موفقیت ثبتشده در تاریخ فضایی کشور است و تکرار این تجربه در سال ۱۴۰۴ نیز موفقیتی دیگر در همان مسیر محسوب میشود.
ثبت هر دو موفقیت در حافظۀ عمومی، هم شأن متخصصان و نخبگان ایرانی را بهتر نشان میدهد و هم امکان تبیین دقیقتر عملکرد دستگاههای مسئول را فراهم میکند. امیدآفرینی واقعی نیز از همین مسیر میگذرد؛ از روایت صادقانۀ آنچه انجام شده، حفظ موفقیتهای پیشین، توضیح پیشرفتهای جدید و نشان دادن مسیری که میتواند ادامه پیدا کند.
انتهای پیام//
نظر شما