به‌گزارش حیات به نقل از ایسنا، «ازن» که به عنوان آلاینده تابستانه هوای تهران شناخته شده است، در روزهای گرم سال آلاینده شاخص است. به گفته مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، ازن برخلاف آلاینده‌های اولیه به‌طور مستقیم از یک منبع منتشر نمی‌شود و محصول مجموعه‌ای از واکنش‌های پیچیده فتوشیمیایی در حضور تابش خورشید است.

فاطمه کریمی در گفت و گو با ایسنا به تاثیر اجرای طرح کهاب (کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت) بر کاهش تولید آلاینده ازن اشاره و اظهار کرد: اجرای کامل طرح کهاب به‌طور قطع موجب کاهش انتشار بخارات بنزین و ترکیبات آلی فرار (VOCs) از جایگاه‌های عرضه سوخت می‌شود و از این منظر یکی از اقدامات مؤثر در کاهش پیش‌سازهای تشکیل ازن به شمار می‌رود. با این حال ازن آلاینده‌ای ثانویه است و رفتار آن نسبت به آلاینده‌های اولیه، پیچیدگی بیشتری دارد.

وی افزود: بر اساس منحنی‌های ایزوپلت (Ozone Isopleths)، میزان کاهش غلظت ازن علاوه بر کاهش ترکیبات آلی فرار، به نسبت این ترکیبات با اکسیدهای نیتروژن(NOx)، شرایط تابش خورشید، دما و سایر شرایط جوی نیز وابسته است بنابراین اجرای طرح کهاب یک اقدام ضروری و اثرگذار برای کاهش یکی از مهم‌ترین پیش‌سازهای ازن است،اما دستیابی به حداکثر کاهش ازن زمانی محقق می‌شود که هم‌زمان انتشار سایر پیش‌سازها به‌ویژه اکسیدهای نیتروژن نیز مدیریت شود.

 مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران ادامه داد: در کلان‌شهری مانند تهران که در بسیاری از روزهای فصل گرم با نشت قابل توجه بخارات بنزین از پمپ‌های بنزین و سایر منابع انتشار ترکیبات آلی فرار از جمله خودروها، مخازن ذخیره و انتقال سوخت و برخی فعالیت‌های صنعتی مواجه است، اجرای کامل طرح کهاب می‌تواند سهم قابل توجهی در کاهش این پیش‌سازها داشته باشد و در کنار سایر برنامه‌های کنترل انتشار، به مدیریت بهتر آلودگی ازن کمک کند.

کریمی با بیان اینکه اهمیت طرح کهاب تنها به کنترل ازن محدود نمی‌شود، تصریح کرد: این طرح با جمع‌آوری و بازیافت بخارات بنزین، علاوه بر جلوگیری از هدررفت سوخت، انتشار ترکیبات آلی فرار به‌ویژه بنزن را که از مواد سرطان‌زای قطعی برای انسان محسوب می‌شود، به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. در نتیجه مواجهه کارکنان جایگاه‌های سوخت، ساکنان و شاغلان مجاور و  شهروندانی که به این مراکز مراجعه می‌کنند با این آلاینده خطرناک کاهش می‌یابد.

وی ادامه داد: ترکیبات آلی فرار تنها پیش‌ساز تشکیل ازن نیستند. این ترکیبات در فرآیندهای پیچیده فتوشیمیایی جو می‌توانند به ذرات آلی ثانویه نیز تبدیل شوند که بخش مهمی از ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون را تشکیل می‌دهند. این ذرات به دلیل اندازه بسیار کوچک، ترکیب شیمیایی پیچیده و قابلیت نفوذ تا عمق ریه و حتی ورود به جریان خون، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی ـ عروقی، بیماری‌های تنفسی، التهاب مزمن و مرگ‌ومیر زودرس ارتباط دارند. از این منظر کنترل انتشار VOCها نه تنها در کاهش ازن و بنزن بلکه در کاهش بخشی از ذرات معلق ثانویه نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.

کریمی در پایان گفت: درباره تجربه بسیاری از کشورها نیز نشان داده است که اجرای سامانه‌های بازیافت بخارات بنزین در جایگاه‌های سوخت، زمانی که در کنار ارتقای کیفیت سوخت، کنترل انتشار خودروها و مدیریت سایر منابع انتشار انجام شود، نقش مؤثری در کاهش انتشار VOCها، کاهش مواجهه شهروندان با بنزن و سایر ترکیبات سمی و بهبود کیفیت هوا دارد. به همین دلیل، طرح کهاب را باید بخشی از یک برنامه جامع مدیریت آلودگی هوا دانست، نه یک اقدام منفرد. هرچه اجرای این طرح کامل‌تر و نظارت بر عملکرد آن مستمرتر باشد، منافع آن در حفظ منابع سوخت، ارتقای سلامت عمومی و بهبود کیفیت هوای شهر ملموس‌تر خواهد بود.

انتهای پیام//