به گزارش حیات به نقل از ایرنا، پلنگ ایرانی بزرگترین زیرگونه پلنگ در جهان است و لرستان با توجه به تنوع زیستی و کوهستانی خود، یکی از زیستگاههای مهم این گربه سان ارزشمند محسوب میشود.
این منطقه به دلیل برخورداری از منابع آب کافی و پوشش گیاهی مناسب، زیستگاه طعمههای پلنگ از جمله کل، بز وحشی، قوچ، میش، پرندگان و جوندگان بوده و کوهستان و جنگلهای آن به ویژه در مناطق حفاظت شده، شرایط زیستگاهی مناسبی را برای پلنگ ایرانی فراهم کرده است که به بقا و زادآوری این گربهسان بزرگ کمک میکند.
مشاهدات اخیر، از جمله ثبت تصویر و مشاهده چندین قلاده پلنگ در مناطق تحت مدیریت و دیگر زیستگاههای لرستان، نشاندهنده حضور زنده و فعال این گونه در استان است.
با این حال، پلنگ ایرانی همچون سایر نقاط کشور، در لرستان نیز با تهدیداتی نظیر وفور اسلحه شکاری و شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه و تعارض با جوامع محلی روبرو شده که حفاظت از زیستگاهها و تلاش برای کاهش عوامل تهدیدکننده، نقشی حیاتی برای بقای طولانیمدت پلنگ ایرانی در این استان و در نهایت حفظ این میراث طبیعی ارزشمند برای ایران خواهد داشت.
همچنین خشکسالی و از بین رفتن زیستگاهها بر اثر جادهسازی و ورود عشایر به زیستگاه های پلنگ از دیگر عوامل تهدید این گونه جانوری به شمار می روند.
حفاظت از پلنگ ایرانی به عنوان یکی از گونه های در معرض خطر ضروری است که در این راستا لرستان به عنوان یکی از زیستگاه های غنی این جانور ارزشمند نقش موثری در حفاظت از آن دارد.
پلنگ ایرانی یک گونه چتری به شمار می رود و حضور آن در زیستگاه ها به معنای تنوع زیستی و جمعیت مطلوب حیات وحش به شمار می رود که با توجه به برنامه های مدیریتی اجرا شده در زمینه حفاظت از این گونه نادر اکنون زیستگاه های پلنگ ایرانی در لرستان در شرایط قابل قبولی قرار دارد و منطقه زیستی این گونه در معرض انقراض گسترده تر شده است.
غنای زیستگاهی پلنگ ایرانی در لرستان
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در این باره می گوید: لرستان به دلیل تنوع آب و هوایی و ارتفاعی از تنوع زیستی مطلوبی برخوردار است که این موضوع زمینه حضور گونه های جانوری از جمله پلنگ را فراهم کرده است.
کامران فرمان پور بیان کرد: کمترین ارتفاع لرستان در پلدختر با ۳۰۰ متر و بیشترین ارتفاع در اشترانکوه با چهار هزار و ۸۰ متر است که این تنوع ارتفاعی بستر مناسبی را برای زندگی پلنگ ایجاد می کند.
وی گفت: سال های اخیر تعداد گونه های نادر و ارزشمند گربه سان بزرگ جثه، انواع حیات وحش، جمعیت طعمه خوار و پستانداران شاخص در سطح زیستگاه های استان قابل توجه شده و تنوع آب و هوایی و وجود طبیعت بکر از مواردی است که می تواند در انتخاب لرستان به عنوان پایلوت حفاظتی پلنگ نقش مهمی داشته باشد.
شکار و تخریب زیستگاه، مهمترین تهدید پلنگ ایرانی
فرمان پور تخریب و جزیره ای کردن زیستگاه پلنگ را از مهمترین تهدید پیش روی حیات این جانور دانست و گفت: از بین رفتن هرم غذایی این گونه جانوری به خاطر شکارهای غیرمجاز و خشکسالی های مداوم تاثیر منفی بر حیات پلنگ گذاشته است.
وی در خصوص میزان بازدارنده بودن قوانین و جرائم شکار پلنگ افزود: میزان جریمه ها به ویژه با وجود قوانین جدید تاثیر قابل توجهی دارد اما تعیین جرائم برای افراد متخلف نیاز به اصلاح و بازنگری دارد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان گفت: پلنگ به دلیل اهمیتی که در تعادل بخشی هرم غذایی دارد باید مورد حفاظت قرار گیرد چراکه یکی از پیامدهای از بین رفتن پلنگ، طغیان گونه های جانوری مانند گراز است که خسارت های فراوانی به دامداران وکشاورزان وارد می کند اما زمانی که پلنگ به تعداد کافی وجود داشته باشد تعادل گونه های جانوری حفظ می شود.
فرمان پور با بیان اینکه شکار به ویژه در جوامع سنتی و عشایر، حیات پلنگ را در لرستان تهدید می کند افزود: قطع زیستگاه ها به واسطه ایجاد بدون مطالعه جاده و ورود عشایر به زیستگاه پلنگ به منظور چرای دام، از دیگر عوامل مخاطره آمیز برای بقای این جاندار است.
وی عنوان کرد: با توجه به اینکه پلنگ از گونه های جانوری در معرض خطر می باشد افزایش میزان جرائم شکار این گونه جانوری ضروری به نظر می رسد.
روستاییان، خط مقدم حفاظت از پلنگ
فرمان پور با بیان اینکه در حال حاضر گونه های حیات وحش لرستان با امنیت کامل در سطح قلمرو خود جولان می دهند بیان کرد: انتظار می رود برای حفاظت بیشتر و بهتر پلنگ، همه روستائیان به ویژه اعضای شوراهای روستا، دهیاران و جوامع محلی منطقه همکاری داشته باشند.
وی با تاکید بر مشارکت همگانی برای حفاظت از قلمرو گونه پلنگ در لرستان گفت: مردم محلی باید در حفاظت از گونه نادر پلنگ ایرانی مشارکت جدی تری داشته باشند چراکه طی سال های اخیر اقدامات خوبی برای تقویت وضعیت حیات و قلمرو این گونه ها انجام شده است.
وی ادامه داد: انتظار می رود روستائیان پس از مشاهده و ورود گونه پلنگ به نزدیکی روستا و هر نقطه دیگری از منطقه، از اقدام خودسرانه و بدون تدبیر بپرهیزند و در اسرع وقت برای اطلاع رسانی به مسئول محیط زیست منطقه و محیط بانان اقدام کنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با یادآوری اینکه گونه پلنگ و خرس قهوه ای هیچ گونه خطری برای انسان و روستائیان ندارند افزود: این گونه ها برای بزرگ کردن قلمرو در نقاط دیگری به غیر از زیستگاه خود جولان می دهند.
فرمان پور با تاکید بر پرداخت غرامت خسارت های وارده ناشی از حمله پلنگ به دام روستاییان و عشایر بیان کرد: برابر قانون و دستور قضایی، با افراد خاطی که منجر به از بین رفتن پلنگ می شوند، برخورد قاطع می شود.
وی با اشاره به نقش پلنگ در اکوسیستم محیط زیست گفت: پلنگ به عنوان گونه چتری شناخته می شود و وجود آن در یک منطقه، به معنی مطلوب بودن وضعیت آن زیستگاه است.
تعارض منافع پلنگ و دامداران
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان نیز با اشاره به نصب دوربین های تله ای و رصد و پایش هوشمند حیات وحش استان گفت: پلنگ ایرانی یک گونه شاخص جانوری چتری، در راس اهمیت اکولوژیکی زیستگاه ها قرار دارد.
محسن امیری با بیان اینکه پلنگ ایرانی به عنوان یک گونه در معرض انقراض شناخته می شود اظهار داشت: این گونه جانوری گوشتخوار زیستگاه های لرستان با پایش های مستمر تحت حمایت و حفاظت است که بر اساس مشاهدات سال های گذشته در حال حاضر در وضعیت زیستی خوبی قرار دارد.
وی با بیان اینکه آمار دقیق از تعداد قلاده های پلنگ ایرانی در زیستگاه های استان وجود ندارد بیان کرد:با توجه به گزارشات مردمی، رصد زیستگاه ها توسط دوستداران طبیعت و تصاویر دوربین های تلهای در مناطق تحت مدیریت، جمعیت پلنگ ایرانی در زیستگاه های استان رضایت بخش است.
وی با اشاره به اهمیت اکولوژیکی پلنگ ایرانی در زیستگاه ها ادامه داد: با توجه به گوشت خوار بودن این گونه نادر جانوری، تعارضاتی در مناطق تحت مدیریت و مناطق آزاد بین بقای پلنگ با دامداران و جوامع محلی ایجاد می شود.
امیری اظهار داشت: بر این اساس به منظور جلوگیری از تلفات دام و خسارت به عشایر و دامداران، آموزش و راهکارهایی ارایه و آگاه سازی های لازم در مورد اهمیت و ارزش این گونه در مناطق مختلف برای جوامع محلی انجام شده است.
وی با اشاره به پرداخت خسارت های ناشی از حمله پلنگ به دام های جوامع محلی گفت: در این راستا تفاهم نامه ای بین سازمان محیط زیست، صندوق ملی محیط زیست و بانک کشاورزی امضا شده است و دامداران می توانند خسارات وارده شده را با ارایه مستندات دریافت کنند.
حمایت و آموزش، اولویت برنامه حفاظتی پلنگ ایرانی
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به برگزاری کارگاه تخصصی بررسی حیات وحش استان با محوریت پلنگ ایرانی اظهار داشت: در این کارگاه آموزشی کارشناسان و محیط بانان، دانشجویان، علاقهمندان و دوستداران محیط زیست شرکت داشتند.
امیری ادامه داد: در این کارگاه تخصصی به ارزش و کارکردهای تنوع زیستی، ضرورت حفاظت از محیط زیست، گونههای در معرض خطر تهدید و انقراض به خصوص پلنگ ایرانی پرداخته شد.
وی عنوان کرد: لرستان به واسطه موقعیت جغرافیایی خاص و واقع شدن دربخش میانی زاگرس با وجود جنگل ها، رودخانه، تالاب و کوهستان های مرتفع، در برگیرنده بیش از ۳۰ درصد تنوع زیستی کشور، میزبان گونههای ارزشمند جانوری چون پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، سمندر لرستانی، ماهیان کور غار، کل، بز، قوچ و میش است همچنین پوشش گیاهی غنی و منحصر به فرد آن یکی از غنیترین مناطق کشور از نظر تنوع زیستی محسوب میشود.
وی افزود: محورهای اصلی این کارگاه آموزشی شامل بررسی زیست بوم جانوری استان، ارزش و اهمیت حفظ تنوع زیستی، وضعیت زیستگاه پلنگ ایرانی، میزان جمعیت این گونه، تهدیدات و عوامل موثر بر کاهش تعارضات آن با جوامع محلی و راهکارهای حفاظت مشارکتی بود.
امیری یادآور شد: بر این اساس مباحث مدیریت زیست و بررسی طعمه های وحشی برای این گونه در سطح زیستگاه ها، محل گدار و کریدور این گونه جانوری در دستور کار قرار گرفته است.
وی ادامه داد: همچنین بحث همزیستی با جوامع محلی و اقدامات لازم جهت کاهش تعارضات بین گوشتخواران و جوامع محلی، پرداخت بیمه، کارگاه های آموزشی، راهکارهای نگهداری دام و مراقبت در مقابل حمله پلنگ از دیگر موارد مورد توجه برای مراقبت هر چه بیشتر این گونه نادر جانوری است.
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به کاهش تعارضات گفت: با توجه به گزارشات دریافتی طی چند سال اخیر حمله پلنگ به دام ها در سطح استان کمتر شده که دلیل اصلی آن، افزایش جمعیت حیوانات علف خوار و طعمه این گونه جانوری است.
امیری با اشاره به تاثیرگذاری آموزش ها دامداران نیز افزود: طی سال های گذشته با ارایه آموزش ها مبنی بر رها نکردن دام ها در ارتفاعات و زیستگاه های پلنگ ایرانی، گزارشات تلفات کاهش یافته است چراکه در صورت در دسترس بودن دام ها، پلنگ به پایین آمدن ارتفاعات برای دسترسی به طعمه عادت خواهد کرد و این امر موجب افزایش تعارض خواهد شد.
۴۷۳ میلیون تومان، جریمه شکار پلنگ ایرانی
وی اظهار داشت: مدیریت و افزایش جمعیت گونه، پیشیگری از شکار غیرقانونی، برنامه های آموزشی و آگاهی رسانی به دامداران و تشویق برای حفاظت توسط جوامع محلی از جمله برنامه های مدیریتی وحفاظتی از این گونه است.
به گفته امیری میزان جریمه شکار پلنگ ایرانی نیز بر اساس آخرین مبلغ اعلام شده از طرف سازمان حفاظت محیط زیست ۴۷۳ میلیون تومان است.
وی با اشاره به راه اندازی شبکه اطلاعاتی برآورد جمعیت حیات وحش در استان عنوان کرد: اقدامات خوبی با تعامل نیروی انتظامی در برخورد با شکارچیان غیرمجاز، رصد و پایش محیط بانان و تعامل جوامع محلی در راستای حراست و پایش جمعتی حیات وحش استان به ویژه گونه های در معرض تهدید انجام شده است.
امیری با بیان اینکه لرستان کانون های زیستگاهی قابل توجهی برای گونه نادر پلنگ ایرانی است گفت: به همین منظور راه اندازی دبیرخانه حفاظت از پلنگ ایرانی در منطقه زاگرس با همکاری دانشگاه لرستان در حال پیگیری بوده که در این زمینه مکاتبات مورد نیاز انجام و برنامه عمل در حال تدوین است.
وی با اشاره به عوامل تهدید کننده پلنگ ایرانی در این استان اظهار داشت: شکار گونه های در معرض انقراض، گونه های علف خوار و طعمه پلنگ، حرکت پلنگ به پایین دست ارتفاعات، جزیره ای شدن برخی مناطق، از بین رفتن کریدور این گونه نادر با احداث جاده در زیستگاه ها و قطع گذر، موجب بروز تهدید و تصادف برای این گونه جانوری نادر می شود.
رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان با بیان اینکه خوشبختانه طی چند سال اخیر تلفاتی از پلنگ ایرانی در استان گزارش نشده است افزود: سفیدکوه اشترینان، شاداب کوه و قالی کوه از جمله زیستگاه های این گونه جانوری هستند.
امیری اظهار داشت: با توجه به لزوم حفاظت از گونه نادر پلنگ ایرانی و اقدامات انجام شده در این راستا طی چند سال بیش از ۲ میلیارد تومان خسارت ضررو زیان وارده به دامداران و کشاورزان استان جهت حمله پلنگ به دام ها و مزارع پرداخت شده است.
انتهای پیام//
نظر شما