به گزارش حیات به نقل از ایسنا، در حالی که گفته می‌شود بیش از ۱۴ درصد جمعیت بزرگسال کشور مصرف‌کننده انواع محصولات دخانی هستند، مسئولان هشدار می‌دهند که صنایع دخانی با استفاده از بسته‌بندی‌های رنگارنگ و جذاب، طعم‌دار کردن محصولات، تبلیغات پنهان در شبکه‌های اجتماعی و آثار نمایشی و ترویج محصولات نوپدید نظیر سیگارهای الکترونیکی، به دنبال جذب نسل جدیدی از مصرف‌کنندگان هستند.

این هشدارها در شرایطی است که به اذعان مسوولان وزارت بهداشت، سالانه بیش از ۵۰هزار ایرانی بر اثر مصرف دخانیات یا قرار گرفتن در معرض دود آن جان خود را از دست می‌دهند و همین موضوع دخانیات را به یکی از مهم‌ترین عوامل مرگ زودرس و بیماری در کشور تبدیل کرده و میلیاردها تومان هزینه مستقیم و غیرمستقیم به کشور و نظام سلامت تحمیل می‌کند.

در همین راستا نیز هاشمی - رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات با انتقاد از ضعف در اجرای قوانین، ناکافی بودن مالیات بر دخانیات و استمرار تبلیغ مستقیم و غیرمستقیم محصولات دخانی، تأکید می‌کند که بدون عزم ملی و برخورد جدی با ترفندهای صنایع دخانی، روند افزایش مصرف بویژه میان زنان، نوجوانان و جوانان می‌تواند به بحرانی بزرگ‌تر برای سلامت جامعه تبدیل شود.

مهندس سید رضا هاشمی _ رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات همزمان با هفته بدون دخانیات با حضور در استودیو خبر ایسنا و در گفت‌وگویی تفصیلی، با بیان اینکه دخانیات از مباحث‌ مهم و چالش برانگیز جامعه به‌شمار می‌رود، اظهار کرد: ایده‌آل‌های بسیاری در کشور وجود دارد اما دخانیات از تهدیدهای ایده‌آل‌ها به‌شمار می‌رود و نه تنها سلامت، بلکه اقتصاد و امنیت ملی را نیز تهدید می‌کند.

مصرف دخانیات در ۱۴ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال

پیش‌بینی افزایش مصرف

او با بیان اینکه آخرین مطالعه میزان مصرف دخانیات در کشور در سال ۱۴۰۰ به سرانجام رسید، توضیح داد: براساس نتایج این مطالعه، مصرف دخانیات در جمعیت بالای ۱۸ سال بیش از ۱۴درصد برآورد شده است. همچنین وزارت بهداشت براساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده به شرط مهیا بودن شرایط در نظر دارد مطالعه عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر از جمله مصرف دخانیات را انجام دهد. پیش‌بینی‌ها بیانگر این است که میزان مصرف دخانیات، بیش از ۱۴ درصد باشد.

افزایش ۹۰ درصدی مصرف دخانیات در زنان طی بازه زمانی ۵ ساله

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات با بیان اینکه مصرف دخانیات در میان زنان از چالش‌های امروز جامعه قلمداد می‌شود، گفت: براساس نتایج آخرین مطالعه انجام شده، مصرف دخانیات در میان زنان در سال ۱۴۰۰ نسبت به ۱۳۹۵، بیش از ۹۰ درصد افزایش یافته‌ است. همچنین میزان افزایش مصرف در میان مردان بیش از ۳۴ درصد طی این بازه زمانی ۵ ساله افزایش یافته است.

تبلیغات و شگردهای شرکت‌های دخانی برای افزایش مصرف زنان و جوانان

هاشمی با بیان اینکه با تمایل خانم ها به استفاده از محصولات دخانی مواجه هستیم، افزود: تبلیغات و ترفندها و شگردهای صنایع دخانی سبب افزایش گرایش زنان به مصرف دخانیات شده و از معضلات جامعه ایرانی به حساب می‌آید. البته افزایش گرایش مصرف فقط به زنان محدود نمی‌شود، بلکه این موضوع را در میان جوانان و نوجوانان نیز مشاهده می‌کنیم.

میزان مصرف دخانیات در مردان و زنان بالای ۱۸ سال

او با بیان اینکه آمار برآوردی مصرف دخانیات در مردان بالای ۱۸ سال ۲۶ درصد است، تصریح کرد: بر مبنای مطالعه سال ۱۴۰۰، میزان مصرف دخانیات زنان بالای ۱۸ سال نیز ۴.۵ درصد است. این احتمال وجود دارد که با جمعیت بسیار زیاد زنان مصرف‌کننده دخانیات در مطالعه بعدی روبرو شویم. تمام محصولات دخانی که به صورت قانونی و قاچاق در دسترس جامعه قرار دارد، متاسفانه تهدیدی برای زنان، نوجوانان و جوانان به شمار می‌رود.

خلاء اطلاعات درباره میزان مصرف دخانیات در سنین ۱۳ تا ۱۹ سال

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات درباره میزان مصرف دخانیات افراد ۱۳ تا ۱۹ ساله “Teenagers” گفت: متاسفانه، اعداد و ارقامی درباره مصرف دخانیات در این گروه سنی در دست نداریم. وزارت بهداشت درنظر دارد که این نقیصه را در مطالعه بعدی برطرف کند.

سالانه ۸ میلیون و ۷۰۰هزار مرگ ناشی از مصرف دخانیات در دنیا

سهم از مرگ به دلیل مواجهه با دود دست دوم و سوم

هاشمی با بین اینکه مصرف دخانیات سبب مرگ مصرف‌کنندگان و دیگران می‌شود، گفت: آمار مرگ‌ومیر سالیانه ناشی از مصرف دخانیات، ۸ میلیون و ۷۰۰هزار نفر در سطح جهان است که یک میلیون و ۳۰۰هزار نفر از این افراد، جزو مصرف‌کنندگان محصولات دخانی نیستند اما در مواجهه با دود ناشی از آن قرار دارند. به عبارت دیگر، بیش از یک میلیون مرگ ناشی از دخانیات به دلیل دود دست دوم و دست سوم است.

بیش از ۵۰هزار مرگ در ایران

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات درباره مرگ‌ومیر ناشی از دخانیات در ایران توضیح داد: بیش از ۵۰هزار نفر در هر سال به دلیل مصرف دخانیات یا مواجهه با دود ناشی از مصرف این محصولات جان خود را از دست می‌دهند.

۵۰هزار میلیارد تومان، مجموع هزینه‌های تحمیلی دخانیات به کشور

سهم ۱۴هزار میلیارد تومانی نظام سلامت از هزینه‌های تحمیلی دخانیات

هاشمی با بیان اینکه مصرف دخانیات هزینه‌های متعددی بر کشور تحمیل می‌کند، افزود: مجموع هزینه‌های تحمیلی مصرف دخانیات بر کشور بیش از ۵۰هزار میلیارد تومان برآورد شده که ۱۳هزار میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان تا ۱۴هزار میلیارد تومان هزینه اثرات مستقیم بر سیستم سلامت است. همچین مرگ زودهنگام، کاهش بهره‌وری، غیبت از محل کار به دلیل بیماری‌های ناشی از مصرف دخانیات و بسیاری از مسائل دیگر جزو پیامدهای مصرف محصولات دخانی است. اگر هزینه‌های مصرف محصولات دخانی به سیستم‌های مختلف تحمیل نشود، می‌تواند صرف امور عمرانی و آبادانی کشور شود. به جای توسعه صنایع دخانی می‌توانیم در مسیر آبادانی کشور و توسعه زیرساخت‌هایی مانند هوش‌مصنوعی گام برداریم تا سبب پیشرفت کشور و جامعه شویم.

ضرورت بروزرسانی «قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات»

او با بیان اینکه تمام مفاد «قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات» در کشور اجرا نمی‌شود، توضیح داد: هنگامی که قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات وضع شد، در آن بازه زمانی به عنوان قانونی جامع تلقی می‌شد. بیش از ۲۰ سال از زمان وضع این قانون می‌گذرد و این در حالی است که تغییرات بسیار زیادی را طی این مدت در سطح جهان و ایران تجربه کرده‌ایم.

ضرورت ورود قوای مقننه و مجریه برای بروزرسانی قانون

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات درباره ضرورت بروزرسانی قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات گفت: قوه‌های «مقننه» و «مجریه» می‌بایست برای بروزرسانی قانون همت‌کنند. مفادی درباره تبلیغات محصولات دخانی، منع مصرف، ممنوعیت مصرف دخانیات در اماکن عمومی و مسائل دیگر در این قانون آمده است. براساس قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات، ممنوعیت فروش محصولات دخانی به افراد کمتر از ۱۸ سال وجود دارد اما من بر این باور هستم که سن ممنوعیت فروش می‌بایست افزایش یابد و به ۲۰ تا ۲۱ سال برسد. در همین راستا نیز لایحه افزایش سن ممنوعیت مصرف دخانیات نوشته شده است.

فاصله ایران با مالیات اثرگذار بر مصرف

هاشمی درباره خلاءها و نقص‌های قانونی در حوزه دخانیات اظهار کرد: درباره حوزه تبلیغات محصولات دخانی در شبکه‌های اجتماعی، طراحی ساده بسته‌های محصولات دخانی “Plain Tobacco Packaging” و مالیات دخانیات ضعف داریم. این در حالی است که طراحی ساده بسته‌بندی محصولات دخانی می‌بایست اجرا شود و در حال حاضر با میزان مالیاتی که بر میزان مصرف اثرگذار است، فاصله‌ داریم.

بسته‌های تنبیهی برای متخلفان تبلیغ محصولات دخانی در شبکه نمایش خانگی

وی با بیان اینکه صرف جریمه نمی‌تواند بازدارنده باشد، افزود: اگر خواهان قدم‌گذاشتن در مسیر بازدارنده‌ شدن جرائم تبلیغ محصولات دخانی هستیم، می‌بایست بسته‌های تنبیهی در حوزه تخلفات محصولات دخانی تعریف‌ کنیم. جریمه‌های نقدی محصولات دخانی در شبکه نمایش خانگی و آثار نمایشی تا ۲۱۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده که این مبلغ برای کارگردان و یا بازیگران ناچیز به شمار می‌رود. نرخ جریمه تبلیغ محصولات دخانی در آثار نمایشی نه تنها ناچیز است، بلکه می‌بایست بسته‌های جریمه صنفی و محرومیت‌های صنفی نیز در این خصوص برای متخلفان در نظر بگیریم.

تبلیغ دخانیات در آثار نمایشی

هاشمی ادامه داد: برخی آثار شبکه‌های نمایش خانگی، محصولات دخانی را به راحتی تبلیغ می‌کنند و این موضوع در تولیدات سال‌های اخیر به راحتی مشاهده می‌شود. تبلیغ و نمایش محصولات دخانی در آثار نمایشی، تهدیدی برای جوانان و نوجوانان است؛ بنابراین، اگر خواهان اقدامات اثرگذار در این حوزه هستیم، می‌بایست بسته‌های تنبیهی در نظر بگیریم.

تدوین سند شورای عالی انقلاب فرهنگی

هاشمی درباره اقدمات دبیرخانه ستاد مبارزه با دخانیات برای جلوگیری از نمایش محصولات دخانی در آثار نمایشی اظهار کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی، سندی شامل ۵ مساله راهبردی را طی بهمن ماه سال گذشته تدوین و با امضای رئیس جمهور به دستگاه‌های مختلف ابلاغ کرد. بر اساس این بسته، هر وزارتخانه یا دستگاه می‌بایست برنامه عملیاتی برای هر مساله ارائه دهد؛ همچنین سازمان مسئول و سازمان‌های همکار برای هر مساله مشخص شده‌اند. شورای عالی انقلاب فرنگی در تبصره ۲ این بسته آورده است ستاد کنترل دخانیات موظف است که برنامه‌هایی را از سازمان‌ها دریافت و به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه دهد.

فروش نخی سیگار در دکه‌های مطبوعاتی!

ضرورت اجرای مالیات اثرگذار در کنار سایر اقدامات

او ادامه داد: بخشی از این بسته درباره شبکه‌های اجتماعی است و شورا ی عالی فضای مجازی نیز مسئولیت آن را برعهده دارد. اگر این بسته اجرا شود، می‌تواند پیشرفتی خوب در حوزه اقدامات فرهنگی برای کنترل مصرف دخانیات باشد.

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات درباره نقش قوانین مالیاتی بر کنترل مصرف دخانیات توضیح داد: این موضوع در جهان مطرح است که افزایش مالیات سبب کاهش مصرف می‌شود. براساس فکت‌هایی که در سطح دنیا وجود دارد و همچنین در سایه کنترل شدید حوزه محصولات دخانی می‌توان گفت که افزایش مالیات محصولات شاید بتواند سبب کاهش مصرف شود.

هاشمی با بیان اینکه با پدیده فروش نخی سیگار در کشور مواجه هستیم، اظهار کرد: اغلب فروش نخی سیگار برای دکه‌ها و دکه‌های مطبوعاتی است. افزایش مالیات محصولات دخانی، اقدامی درست به شمار می‌رود؛ اما می‌بایست از اقداماتی مانند ممنوعیت عرضه محصولات دخانی بصورت نخی، اجرای قانون عدم فروش محصولات دخانی به افراد کمتر از ۱۸ سال، عدم نمایش محصولات دخانی در شبکه نمایش خانگی در کنار افزایش مالیات غافل نشویم. آثار نمایشی تلویزیون در خصوص عدم نمایش محصولات دخانی بهبود پیدا کرده اما در حوزه آثار شبکه نمایش خانگی با مشکلاتی مواجه هستیم.

نرخ مالیات اثرگذار چقدر است؟

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات با بیان اینکه در دنیا میزان مالیات ۷۵ درصدی بعنوان مالیات موثر برای کاهش مصرف دخانیات پیشنهاد می‌شود، توضیح داد: سرجمع مالیات‌های دخانی کشور از ۷۵ درصد کم‌تر است. همچنین کنترل فروش در دکه‌های مطبوعاتی سخت است؛ اگر از سیستم منسجم در حوزه توزیع برخوردار باشیم و وضعیت یک محصول را از تولید تا مصرف بدانیم، می‌توانیم به پرسش‌هایی مانند «آیا مصرف‌کننده برای مصرف یک محصول دخانی مجاز است؟» پاسخ‌دهیم. دستیابی به چنین شرایط به عزم و اراده ملی نیاز دارد و این عزم و اراده می‌بایست در قوای سه‌گانه وجود داشته‌باشد. همچنین رسانه‌ها، چهره‌ها، سازمان‌های فرهنگی و سازمان‌های مردم نهاد به پای کار آیند و آثار مصرف دخانیات در جامعه را بسنجند و به جمع‌بندی در حوزه تهدید دخانیات برسند.

طعم‌دار کردن توتون و تنباکو، ترفند رایج شرکت‌های دخانی

او با بیان اینکه محصولات نوپدید سبب افزایش مصرف محصولات دخانی می‌شود، تصریح کرد: توتون و تنباکو، طعم تلخی در حالت طبیعی دارند. اگر تنباکو و توتون با موادشیمیایی معطر نشود و تغییر طعم ندهد، میزان مصرف کاهش می‌یابد. طعم‌دار کردن محصولات دخانی در دنیا رایج است و گریبان مصرف کنندگان محصولات دخانی درکشور ما را نیز گرفته است.

تشدید اقدامات، لازمه جلوگیری از محصولات نوپدید

هاشمی با بیان اینکه سیگارهای الکترونیک جزو کالاهای قاچاق قلمداد می‌شوند، افزود: هنگامی که یک محصول قاچاق است، تکلیف آن مشخص است. این در حالیست که شاهد عرضه محصولات قاچاق در جامعه هستیم، موضوعی که به راحتی انجام می‌شود و می‌بایست از این موضوع جلوگیری کرد. ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، مسئولیت قانونی دارد و می‌بایست پای کار آید. همچنین وزارتخانه‌های «بهداشت» و «صمت» می‌بایست به این موضوع توجه‌ بیشتری داشته باشند. سازمان‌های نظارتی مانند قوه‌ قضاییه نیز می‌توانند در جلوگیری از مصرف محصولات نوپدید و سیگارهای الکترونیک در جامعه موثر باشند.

رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات در پاسخ به پرسش «چرا اراده‌ای برای جلوگیری از فروش سیگارهای الکترونیک وجود ندارد؟» خاطرنشان کرد: صنایع دخانی از توانمندترین صنایع در دنیا هستند و از سیاست‌ها، ترفندها و اقدامات خود تبعیت می‌کنند. تشدید اقدامات در تمام جوانب شاید بتواند تا حدودی از مصرف محصولات نوپدید جلوگیری کند.

در زمینه کنترل بسته‌های دخانیات موفق نیستیم

درخواست سازمان‌های بین‌المللی از ایران

وی درباره طراحی بسته‌های محصولات دخانی گفت: براساس اسناد بالادستی، عرضه محصولات دخانی در بسته‌های رنگی و جذاب ممنوع است و این درحالیست که متاسفانه، شاهد عرضه محصولات دخانی در بسته‌های رنگی و جذاب هستیم و این موضوع را از سازمان‌های متولی پیگیری کرده‌ایم. متاسفانه، در حوزه فروش محصولات دخانی در بسته‌های ساده در کشور موفق نبوده‌ایم و این در حالی است که فروش دخانیات در بسته‌های ساده جزو درخواست‌های سازمان‌های بین‌المللی از کشورمان به شمار می‌رود. اگر عزم و اراده ملی وجود داشته باشد، می‌توانیم قانون فروش محصولات دخانی در بسته‌های ساده را عملی کنیم.

سیاست‌های دوگانه در بهداشت و صنعت

هاشمی درباره سیاست‌های دوگانه حوزه بهداشت و صنعت درباره دخانیات خاطرنشان کرد: این احتمال وجود دارد که دوگانگی در تمام سیاست‌ها وجود داشته باشد و دوگانگی در حوزه دخانیات وجود دارد. همچنین وزارت بهداشت با شرکت ملی دخانیات در برخی سیاست‌ها مانند متفاوت ‌شدن تعرفه‌های مالیات محصولات دخانی نشان داخلی با سیگار دارای نشان بین‌المللی هسمو شده‌اند. اگرچه در زمینه یکسان‌شدن مالیات محصولات نشان داخلی و خارجی با شرکت‌ دخانیات هسمو شده‌ایم اما دوگانگی در زمینه سیاست‌ها وجود دارد.

او ادامه داد: باید سود حاصل از فروش و مالیات کالای دخانی را با هزینه‌های ناشی از مصرف این محصولات مورد ارزیابی قرار دهیم و با یکدیگر بسنجیم. سیاستگذاران با بررسی این موضوع می توانند در خصوص چگونگی عملکرد تصمیم‌گیری کنند. هر چند صنایع دخانیات جزو متمول‌ترین و قدرتمندترین صنایع در سطح جهان به حساب می‌آیند.

کشت توتون و تنباکو در زمین‌های کشاورزی!

هاشمی درباره کشت توتون در زمین‌های کشاورزی نیز به ایسنا اظهار کرد: توصیه وزارت بهداشت این است که تا حد امکان از کشت توتون و تنباکو جلوگیری شود و به جای این محصولات نسبت به کشت محصولات استراتژیک اقدام گردد. کشت توتون در زمین‌های کشاورزی، بعد دیگری دارد؛ شرکت‌های دخانی می‌گویند اگر توتون و تنباکو در کشور کشت نشود، می‌بایست نسبت به واردات اقدام کرد و در پس این موضوع نیز چالش‌هایی قرار دارد. کشت توتون و تنباکو در زمین‌های کشاورزی ماند یک چاقوی دو لبه است.

او ادامه داد: وزارت بهداشت به وزارت جهاد کشاورزی توصیه کرده که تا حد امکان از کشت توتون و تنباکو کاسته شود و بر کشت محصولات استراتژیک افزوده شود، موضوعی که منطقی بنظر می‌رسد. هر چند صنایع دخانی با کشاورزان و تولیدکنندگان توتون و تنباکو ارتباط مستقیم دارند و به صورت مستقیم با هم قرارداد می بندند.

به عزم ملی برای کنترل مصرف دخانیات نیاز داریم

او درباره چالش‌های رسیدن به جامعه بدون‌دخانیات گفت: عزم ملی برای کنترل و مبارزه با دخانیات وجود ندارد؛ امیدواریم که این عزم ملی در آینده نزدیک ایجاد شود. عزم ملی به یک سازمان و ارگان محدود نمی‌شود، بلکه می‌بایست تمام دستگاه‌ها به پای کار آیند. قوه مجریه، قوه مقننه، قوه قضاییه و سازمان‌های نظارتی می‌بایست به پای کار آیند. قوه قضاییه و نهادهای نظارتی می‌بایست درخصوص جرایم و اعمال و اجرای قانون، اهتمام لازم را داشته باشند. همچنین سازمان‌های غیردولتی و مردم نهاد می‌توانند بسیار مثمر ثمر باشند.

هاشمی درباره نقش رسانه‌ها برای رسیدن به جامعه بدون دخانیات نیز توضیح داد: رسانه‌ها آنچنان که بایسته و شایسته است به موضوع دخانیات نپرداخته‌اند. سلبریتی‌ها و افراد بسیاری در کشور حضور دارند که جزو مصرف‌کنندگان یا تبلیغ‌کنندگان محصولات دخانی هستند. اگر تمام دستگاه‌ها، مجموعه‌ها و نهادها را قطعات پازل در نظر گیریم، کنار هم قرار گرفتن این قطعات می‌تواند معضل مصرف دخانیات را برطرف کند و آثار سوء مصرف را کاهش دهد. خروج ارز از محصولات دخانی، پدیده‌ای است که با آن مواجه هستیم و باید تدابیر مورد لزوم در نظر گرفته شود؛ این تدابیر بدون عزم ملی، مثمر ثمر نیست.

انتهای پیام//