به گزارش حیات به نقل از ایرنا، هفته بدون دخانیات از چهارم خرداد آغاز شده و سازمان جهانی بهداشت برای پویش روز جهانی بدون دخانیات شعار ملی هفته بدون دخانیات را انتخاب کرده است. چرا که دخانیات مهم ترین عامـل قابل پیشـگیری مرگ و میـر در جهان اسـت کـه بصـورت قانونـی تولیـد اما موجب مرگ زودهنگام نیمـی از مصـرف کننـدگان می شود و داده های آماری نشان می دهد دخانیـات هـر چهار ثانیه جان یک نفر را در جهان می گیرد.

سـال‌های اخیر صنایع دخانی بـا اتخـاذ راهبردهایی پیچیده و از طریق انـواع روش هـای فریبنـده، اغـوا کننـده و انحرافی تـلاش کرده تـا نسل جـوان را بـه مصـرف محصـولات دخانـی و نیکوتینـی ترغیب کنند.

این راهبردها شامل استفاده از بسته بندی های رنگارنگ و فریبنده، طعم دهنده های میوه ای در تنباکو و سیگارهای الکترونیکی، قیمت گذاری پایین و تبلیغات هدفمند در مراکز فروش و شبکه های اجتماعی است این صنایع با به دام اعتیاد انداختن هـر جـوان، سـود خـود را بـرای سـال هـا تضمیـن می کند.

صنایع دخانی هرســاله ده ها میلیــارد دلار در سراسر جهان برای تبلیغ و بازار فروش محصـولات مرگبارشـان هزینه می کنند و فعالیــت هــا و اقدامات بازاریابی آن ها بـا هــدف جــذب جوانان و مصـرف کننـدگان جدیـد کـه امید بـه زندگی در آن ها بالاست، انجام مـی پذیـرد و ایـن گـروه بـه راحتی در این بازار جایگزین مصــرف کنندگانی می شوند که در اثر بیماری های ناشــی از مصـرف دخانیـات از دنیـا می روند.

صنایع دخانی در تلاش هسـتند تـا جهـان را متقاعـد سـازند کـه بــا تولیــد محصــولات جدیــد و نوپدیــد خــود و تبدیــل محصــولات قدیم بــه محصــولات جدیــد، بــه دنبـال کاهـش نـرخ مصـرف دخانیـات هسـتند. ایـن در حالـی اسـت کـه هـدف اصلـی آن هـا حفـظ و تامیـن وابستگی بـه نیکوتیـن در بیـن مصـرف کننـدگان ایـن محصـولات بـوده تـا تضمینـی بـرای توسـعه بازار سودآور و مرگبار خود باشند.

سـازمان بهداشـت جهانـی در گـزارش رسـمی خـود بـرای روز جهانـی بـدون دخانیـات ۲۰۲۶ بـا شـعار «پرده بــرداری از جذابیـت؛ مقابله با اعتیاد به نیکوتین و دخانیات» تأکید دارد کــه صنایع دخانی بــا ترفندهای گوناگون برای جذب نوجوانان و جوانان، آن ها را به مسیر اعتیاد به نیکوتین سوق می دهند.

افشای ایــن جذابیت ها نیازمند مشارکت فعال بخش های مختلف جامعه از جمله خانواده ها، مــدارس، دانشــگاه هــا، رســانه ها، ســازمان های مردم نهــاد و نهادهــای قانون گــذار اســت. تجربــه کشــورهای موفــق در کاهش مصرف دخانیات نشــان می دهد کــه سیاست گذاری مشارکتی، پویش های مردمی و آمــوزش عمومی می تواند در افشــای ترفندهای صنایــع دخانــی به منظور جذاب نشان دادن محصولات دخانی مؤثر باشد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در این باره گفت: سازمان بهداشت جهانی بـا هدف آگاه سازی و حسـاس کردن جوامع نسبت بـه تاکتیک های تبلیغاتی و ترفندهای صنایـع دخانـی و هوشـیاری عمومـی در برخـورد بـا رنـگ و لعاب هـای تبلیغاتـی، موضـوع پویـش روز جهانـی بـدون دخانیـات در سـال ۲۰۲۶ را «افشـای جذابیـت: افشـای ترفند های صنعت دخانیـات در مـورد محصـولات دخانـی و نیکوتینی» اعـلام کـرد.

دکتر محمد به نشان با بیان اینکه ایـن پویـش بـر افشای تاکتیک هایی کـه صنایع دخانی بـرای جذاب جلوه دادن محصولات مضر خود استفاده می کنند، تمرکز دارد از مهمترین ترفندها را بسته بندی، طعم دهنده ها و تبلیغات دیجیتال دانست.

وی بیان کرد: امروزه یکی از چالش های اصلی سلامت عمومی، ترفندهایی اسـت که صنایع دخانی بــرای هرچــه جذاب تر کردن محصولاتشــان بــه ویــژه بــرای مخاطبــان جــوان بــه کار می گیرنــد. ایــن صنعــت به طــور مــداوم ســعی می کنــد راه هایــی بــرای جــذاب جلــوه دادن ایــن محصــولات پیــدا کنــد و طعم هــا و ســایر عواملـی را اضافـه می کنـد کـه بـو، طعـم یـا ظاهـر آنهـا را تغییـر می دهـد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: ایـن افزودنی هـا بـرای پوشـاندن تنـدی تنباکـو طراحـی شـده و در نتیجـه، مقبولیـت آن را، به ویـژه در بیـن جوانـان، افزایـش می دهـد.

به نشان افزود: این صنایع همـواره در تلاشند تـا از طریق بازاریابی پر زرق و بـرق بـا کاربـرد طرح هـای قابـل توجـه، رنـگ هــا و طعم هــای جذاب بــه روش های مختلف ارتباطی از جملــه از طریق رسانه های دیجیتــال به طــور راهبردی، جمعیت جوان تر را هدف قرار داده و جذب بازار سودآور خود کند.

وی بیان کرد: در طرح های فریبنده برخی از محصـولات ایــن صنایــع، از شــیرینی ها، آب نبات ها و حتــی شـخصیت های کارتونی تقلیـد می شـود. اقلامـی کـه کـودکان به طـور طبیعـی جـذاب می داننـد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اظهارکرد: استفاده انواع مواد معطر، خنک کننده ها و افزودنی ها در تولید مواد دخانی و ابـزارآلات انتقـال نیکوتیـن موجب می شـود بـا زدودن تلخـی و تنـدی دود، تجربـه مـواد دخانـی زودهنـگام، راحـت تـر و روان تـر شـود تـا احتمـال ادامـه مصرف را در قشر جوان افزایش و احتمال ترک را کاهش دهند.

نیکوتین عامل اعتیاد، بیماری و مرگ زودرس

به نشان تاکید کرد: البته ایـن تاکتیک ها می تواند بـه شـروع زودهنگام سـیگار کشـیدن یـا مصـرف نیکوتیـن، بـا اعتیـاد مادام العمـر و پیامدهـای بالقـوه بـرای سـلامتی، منجر شود بنابراین بـا جذاب تر کردن ایــن محصولات، صنایع دخانی نــه تنهــا مصرف کنندگان خــود را افزایــش می دهند، بلکــه ترک را نیز دشوارتر می کند و باعث طولانی شدن مواجهه با مواد آسیب رسان سلامت می شوند.

وی نیکوتین را عامل اعتیاد، بیماری و مرگ زودرس دانست و بیان کرد: نیکوتین موجـود در تنباکو بسیار اعتیـادآور و مصرف دخانیـات یـک عامل خطر اصلی برای بیماری های قلبـی عروقی و تنفسی است؛ قرار گرفتن در معرض دود دست دوم نیـز پیامدهای نامطلوب بر روی سلامتی می گذارد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اظهار کرد: ممنوعیت کامل تبلیغات، ترویـج و حمایـت صنایـع دخانی، گامـی مؤثـر در کنتـرل ایـن بحـران جهانـی اسـت و تجربـه نشان داده کـه بـا ممنوعیت جامع تبلیغات، نـرخ مصـرف دخانیات در میـان جوانـان کاهش معناداری پیـدا کـرده اسـت.

به نشان ادامه داد: بنابراین، فرهنگ و رسـانه نـه تنها بایـد بـرای حفاظت از سـلامت عمومی بـا جلوگیـری از بـه تصویر کشیدن و نمایـش مصـرف دخانیات، مسوولیت خـود را نشان دهـد بلکـه ابـزار افشاگری و روشنگری اذهان عمومـی در مـورد ترفندهـای صنایـع دخانی بـوده و از ظرفیت هنرمندان و اصحاب رسانه برای تولید محتوای آگاهی بخش استفاده کنند.

شگردهای صنایع دخانی برای جذب نوجوانان

کارشناس برنامه کنترل و کاهش مصرف دخانیات معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز در این باره گفت: یکی از مهم ترین راهبردهای صنایع دخانی بــرای گسترش بــازار مصرف، تمرکــز بــر قشــر کــودک و نوجـوان از طریـق طراحی محصـولات فریبنـده و تطبیق یافتـه بـا ذائقه هـای سـنی اسـت.

عباس میرزایی افزود: بسـته بندی هایی بـارنگ های شــاد، طعم دهنده های میــوه ای، اســتفاده از طراحی های فانتـزی بــرای سـیگارهای الکترونیکی و حتـی شبیه سـازی ظاهـری محصـولات بـا آب نبـات یـا شـکلات از جملـه شـیوه هایی هسـتند کـه ایـن صنایـع بـرای جـذاب کـردن مصـرف نیکوتیـن بـه کار می برند.

وی اضافه کرد: بنابراین در چنین شرایطی، افزایـش سـواد سلامت خانواده به عنـوان یـک خـط دفاعی اساسی بـرای پیشـگیری از ورود فرزندان بـه چرخـه مصـرف دخانیـات بسیار با اهمیت است.

کارشناس برنامه کنترل و کاهش مصرف دخانیات معاونت بهداشتی همدان گفت: خانواده، نخستین نهاد تربیتی و اثرگذار در شــکل گیری نگرش های فرزندان نسـبت بـه سـلامت اسـت. بنابرایـن، آمـوزش والدیـن بـرای شناسـایی نشـانه های اولیـه مصـرف، تسـلط بـه مفاهیــم مربوط بــه وابستگی نیکوتین و استفاده از روش هــای تعاملــی و غیرتحمیلی در گفت و گو بــا نوجوانان، از اهمیت بالایی برخوردار است.

میرزایی گفت: فروش محصولات دخانی بـه نوجوانان، توزیـع سـیگارهای بدون هشدار بهداشــتی و قیمت گذاری پاییــن تــر کالاهــای قاچــاق، زمینه ســاز افزایــش دسترســی و تمایــل بــه مصـرف میـان اقشـار آسـیب پذیر جامعـه اسـت. ایـن وضعیـت، مسـوولیت اجتماعـی اصنـاف، فروشـندگان و نظام توزیع را در اجرای قوانین ملی و بین المللی بیش از پیش برجسته می کند.

وی یکی از مؤثرتریـن راهکارهـا بـرای کاهـش تقاضـا و مصـرف محصـولات دخانـی را تصویـب و اجـرای قوانیـن بازدارنــده ای دانست که تبلیغات، ترویــج و حمایــت مالــی صنایــع دخانی را محــدود یــا حــذف می کنند.

کارشناس برنامه کنترل و کاهش مصرف دخانیات معاونت بهداشتی همدان بیان کرد: البته پیشـگیری از آغـاز مصرف دخانیات و حمایـت از افـراد در حال تـرک، تنهـا از طریـق قوانیـن بازدارنـده و نظارت کافی محقـق نمی شـود بلکه ایجـاد بسـترهای مثبـت و جایگزیـن، همچـون ورزش، تفریحـات سـالم و دسترسـی بـه خدمـات بهداشـتی، مکمـل ایـن اقدامـات است.

میرزایی افزود: صنایع دخانی، بـا هدف گیری نوجوانان و جوانان، تلاش می کنند نیکوتین را به عنوان وسیله ای بــرای کاهــش استرس، افزایش تمرکز و حتی جذابیـت اجتماعـی معرفـی کننـد در مقابل، یکی از مؤثرترین راهبردهای مقابلـه، معرفی سـبک زندگی سـالم و فعالیت های بدنی منظم است.

وی بیان کرد: استفاده از سیگارهای الکترونیک در بین جوانان و نوجوانان رو به گسترش است که بیشتر این سیگارهای وارداتی و به صورت قاچاق وارد کشور می شود.

پاکسازی بازار همدان از کالاهای دخانی قاچاق و تقلبی

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشتی علوم پزشکی استان همدان نیز به خبرنگار ایرنا به ارائه گزارشی از وضعیت نظارت بر عرضه و تبلیغات محصولات دخانی در 6 ماهه دوم سال 1404 پرداخت و گفت: نیمه دوم سال گذشته ۶ هزار و ۴۱۸ مورد بازدید از مراکز و اماکن فروش دخانیات توسط بازرسان این دانشگاه صورت گرفته است.

لیدا رفعتی افزود: هزار و ۷۵۳ واحد صنفی دارای پروانه عاملیت فروش دخانیات هستند این در حالی است که هشت هزار و ۸۷۸ واحد صنفی بدون برخورداری از پروانه قانونی به فعالیت در این زمینه می‌پردازند.

وی با تاکید بر برخورد قاطع با تخلفات عرضه محصولات دخانی افزود: در راستای صیانت از سلامت عمومی ۹۱۹ مورد اخطار بهداشتی برای واحدهای بدون پروانه صادر شده و ۸۸ مورد نیز به دلیل فروش غیرقانونی به مراجع قضایی معرفی شدند همچنین در این بازه زمانی ۱۳ پروانه عاملیت باطل شده است.

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشتی علوم پزشکی استان همدان در ادامه با اشاره به تخلفات حساس در عرضه محصولات گفت: ۱۶۳ مورد تخلف در زمینه فروش نخی، فله‌ای و بسته‌های بازشده و همچنین ۱۴۴ مورد تخلف در زمینه فروش محصولات دخانی به افراد زیر ۱۸ سال شناسایی و متخلفان به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.

رفعتی، درباره اقدامات نظارتی بر تبلیغات محیطی دخانیات نیز اظهار کرد: ۲ هزار و ۶۱۰ واحد صنفی دارای قفسه‌های فروش تبلیغاتی سیگار شناسایی که از این تعداد ۳۵۹ واحد اقدام به جمع‌آوری قفسه‌های یاد شده کردند و برای ۶۳۵ واحد دیگر نیز اخطاریه بهداشتی صادر شده است.

حذف تبلیغات سیگار

وی ادامه داد: همچنین در زمینه تابلوهای تبلیغاتی و نمایش ادوات قلیان در معرض دید عموم، ۸۱ واحد نسبت به حذف تبلیغات اقدام کرده و ۳۲ واحد متخلف نیز با حکم قضایی پلمپ شد.

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشتی علوم پزشکی استان همدان از رصد فضای مجازی نیز خبرداد و گفت: نیمه دوم سال گذشته ۵۳ مورد رصد در فضای مجازی انجام گرفت که در این بازه زمانی، تخلفی منجر به مسدودسازی یا تعلیق سایت‌های تبلیغاتی در حوزه فعالیت این دانشگاه گزارش نشده است.

رفعتی با تشریح اقدامات نظارتی معاونت بهداشتی در حوزه کنترل عرضه محصولات دخانی به‌ویژه قلیان، بر تشدید اقدامات بازدارنده در 6 ماهه دوم سال ۱۴۰۴ تاکید کرد.

وی بیان کرد: در این بازه زمانی، بازرسان بهداشت محیط ۵۳۵ مورد بازدید تخصصی از مراکز و اماکن عرضه‌کننده قلیان داشته‌اند که در جریان این رصد، ۲۷ مرکز جدید عرضه‌کننده قلیان نیز شناسایی و تحت نظارت قرار گرفتند.

مدیر گروه سلامت محیط و کار معاونت بهداشتی علوم پزشکی استان همدان با تاکید بر برخورد قاطع با تخلفات این صنف افزود: در راستای ارتقای شاخص‌های سلامت عمومی و برخورد با واحدهای متخلف، ۱۷۷ اخطار بهداشتی صادر شد با این حال، به دلیل بی توجهی به اخطارها و تداوم تخلفات، ۱۲۹ پرونده به مراجع قضایی ارجاع داده شد.

رفعتی ادامه داد: این اقدام ها منجر به پلمپ ۴۳ واحد متخلف و ضبط ۲ هزار و ۵۳۶ دستگاه قلیان شد که بخش عمده آن شامل هزار و ۶۳۹ عدد در حضور مراجع ذی‌صلاح معدوم‌سازی شد.

وی با بیان موفقیت‌های به‌دست‌آمده در حوزه اصلاح الگوی کسب‌وکار گفت: با تداوم بازرسی‌ها و ارشادات قانونی، ۱۶ واحد از مراکز عرضه قلیان متقاعد شدند که فعالیت خود را به سایر مشاغل مجاز تغییر دهند که این روند، گامی موثر در کاهش عرضه محصولات آسیب‌رسان به سلامت جامعه محسوب می‌شود.

انتهای پیام//