در حال بارگذاری ...
  • دیپلماسی عمومی ایثار به مثابه گفتمان جهانی

    دکتر  رحیم نریمانی استاد دانشگاه و معاون مرکز نخبگان و تشکل های شاهد و ایثارگر/

     

       عصری که در آن زندگی می کنیم عصرجهانی شدن است، پدیده ای که هم دال و هم مدلول است و درعین حال اجتناب ناپذیر. در فرآیند جهانی شدن با چشم پوشی از نظریه انتقادی جهانی سازی و بحران های هویت و معنا و چالش ها و تنش هایی که در ابعاد مختلف فرهنگی ، اقتصادی، سیاسی ، اجتماعی و در نهایت زیست جهانی ایجاد کرده است؛ باید اذعان کرد که با حذف مرزهای جغرافیایی ،گسترش دامنه تفکر انسان از ارزشهای ملی (ملی گرایی) به معیارها و شاخص هایی جهانی وتغییر هویت های ملی به فراملی، نوعی همگرایی و پایه ریزی نظم نوین جهانی (New world order) را دامن زده است.

    جهانی شدن واژه رایج دهه 90 میلادی ، فرآیندی از تحول است که مرزهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را کمرنگ می کند، ارتباطات را گسترش و تعامل فرهنگ ها را تعمیق می دهد به گونه ای که نظام معنایی جدیدی را با شکل گیری گفتمان های جهانی ایجاد می کند.

     نظام معنایی که می تواند بر محور، پایه ، اصول و ارزشهای انسانی بویژه روحیۀ ایثار ، ایثارگری ، از خود گذشتگی و نوع دوستی پایه گذاری و باز تعریف شود و در این چرخه تکامل سمت و سو وجهت دهی به سمت قرابت با ذات الوهیت و ارزشهای الهی به امانت گذاشته در فطرت خداجوی بشر قرار گیرد.

      ایثار در لغت به معنی برگزیدن ، عطاکردن وغرض دیگران را برغرض خویش مقدم داشتن است و رفتاری است انسانی، نشأت گرفته از خلق و خوی الهی در ضمیر و باطن انسانی و درعین حال ارزش مشترک، قابل تکریم و احترام و معرفتی قدسی است که در بین تمام مردم دنیا به عنوان ارزشمندترین رفتار انسانی محسوب و تلقی می شود. بنابراین می تواند به زبان مشترک و عاملی ارتباطی بین ملت های دنیا و در روابط دیپلماتیک به محور تعاملات جهانی و همگرایی بین انسان ها در اصول نظم نوین جهانی تبدیل شود.

    دیپلماسی عمومی ایثار

    ایثار در تمام جوامع بشری مفهومی ارزشمند، قابل احترام ، تعظیم و تکریم است بنابراین به عنوان ارزشی انسانی درعرصه بین المللی و فراملی می تواند در زیر سیستم دیپلماسی عمومی تعریف و به گفتمان بین المللی تبدیل شود.

    دیپلماسی عمومی به عنوان یکی از ابزارهای موثر سیاست خارجی است که اساس آن ایجاد اعتماد و برقراری روابط با مردم سایر کشورها است تا بتوان در پی آن ، حوزه های مشترک را برای تبادل نظر به وجود آورد. از این نقطه نظر، تفاوت بین دو مفهوم (دیپلماسی عمومی ودیپلماسی سنتی ) در این است که دیپلماسی عمومی ، حوزه عمل وسیع تری از جمله فرهنگ ، سیاست ، اقتصاد، هنر، تبادلات دانشگاهی و یاهر زمینه ای که بتواند درک و فهم مشترکی را نسبت به کشور در اذهان مردم سایر کشورها ایجاد کند، تحت پوشش قرار می دهد.

    گفتمان جهانی

    گفتمان ، یک منظومه معنایی است که واژه ها و نشانه های آن در کنار هم و در پیوند با یکدیگر مجموعه ایی معنادار را می آفرینند. نظریه گفتمان اساساً در زبان شناسی متولد شد. درواقع با استفاده از زبان شناسی ًسوسورً زبان را نظامی از اصطلاحات مرتبط بدون ارجاع به زمان در نظر گرفت .(دو سوسور، 27:1370)

    نظریه گفتمان با نقش معنادار رفتارها و ایده های اجتماعی در زندگی سیاسی سر و کار دارد. این نظریه به تحلیل شیوه ای می پردازد که طی آن سیستم های معانی یا گفتمان ها فهم مردم از نقش خود در جامعه را شکل می دهند و برفعالیت های سیاسی آنان تأثیر می گذارند (مارش واستوکر، 195:1386) . اندیشمند دیگری که تحول اساسی در مفهوم گفتمان بوجود آورد میشل فوکو است براساس این نگرش ، گفتمان نه تنها بزرگ تر از زبان است بلکه کل حوزه اجتماع رادر بر می گیرد و نظام های حقیقت را بر سوژه ها یا فاعلان اجتماعی تحمیل می کند.(ضمیران ،48:1378).

    نتیجه:

    دیپلماسی عمومی ایثار پشتوانه فکری و نظری لازم برای تبدیل شدن به گفتمان جهانی را دارد و در این راستا رسانه ها می توانند موثر باشند. رسانه ها با توسعه فناوری ها و وسائل نوین ارتباطی به ابزار قدرتمندی برای گفتمان سازی تبدیل شده اند و با جهت دهی وکنترل افکار عمومی حتی نیازهای بشری را تبیین و تعیین می کنند. به تعبیری دیگر رسانه ها نمی گویند چگونه فکر کنید بلکه موضوعاتی که مردم باید به آن توجه کنند را مشخص می کنند لذا در این تحول بشری، دغدغه های زیست جهانی نیز توسط رسانه ها تعیین می شود و رقم می خورد بنابراین از طریق رسانه ها می توان دیپلماسی عمومی ایثار را که تاکنون در دیپلماسی کشورمان از آن غفلت شده است به محور تعاملات بین ملت های دنیا تبدیل کرد. تاریخ انقلاب اسلامی که شاهد حماسه ها وایثارگری های بی بدیل در تقویم خود است می تواند این ابزار دیپلماسی را به عنوان دکترین روابط بین الملل مطرح و در جهت دهی به نظم نوین جهانی نقش آفرینی و مشارکت کند.

    باید اذعان کرد در قدرت چانه زنی جمهوری اسلامی ایران در عرصه تعاملات جهانی، فرهنگ غنی و باسابقه کشورمان از قدرت نرم، ضریب نفوذ و هژمونی زیادی نسبت به دیگر مولفه ها و ابعاد برخوردار است لذا می تواند به عامل اثرگذار در تعاملات جهانی تبدیل شود.

     از سوی دیگر اخیرا دکتر ظریف وزیر امورخارجه در سخنرانی همایش "ایثار، زبان صلح جهانی" که توسط مرکز دانش پژوهان و تشکل های شاهد وایثارگر ، دانشگاه تهران و تشکل های شاهد وایثارگر در کشور برگزار شده بود دستور داد دیپلماسی ایثار در وزارت امور خارجه راه اندازی و زمینه تقویت آن به طور جدی بررسی شود که میتوان این تحول رویکردی را به فال نیک گرفت.

    منابع :

    -  دو سوسور ، فردنیان (1370)مبانی ساخت گرایی در زبان شناسی 4، در ساخت گرایی ، پسا ساخت گرایی و مطالعات ادبی ، نوشته فرزان سجودی ، تهران ؛ هرمس .

    -  ضمیران ، محمد (1378) میشل فوکو، دانش و قدرت ، تهران ؛ هرمس .

    -  مارش ، دیوید و جری استوکر (1386) روش و نظریه در علوم سیاسی ، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی ، تهران ؛ پژوهشکده مطالعات راهبردی .

    -  ون دایک ، تئون ای (1382) مطالعاتی در تحلیل گفتمان ، مطالعاتی در تحلیل گفتمان ،      میرفخرایی و دیگران ، تهران ؛ مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ها .

    Nye. J. and Myers, J. (2002) .The paradox of American power: why the world's only superpower can't Go It Alone and the paradox of plenty, March, 6. Available at: http://www.carnegiecouncil.

        کانال تلگرام
       کانال اینستاگرام



    نظرات کاربران