پنجشنبه 23 آبان 1398 |

محتوای یکپارچه
شیوه بانکداری اسلامی پاسخگوی نیازهای بشری است

اگرسود آوری فعالیت های اقتصادی به میزان مصوبه شورای پول و اعتبار تضمین شود

شیوه بانکداری اسلامی پاسخگوی نیازهای بشری است

حیات: مهرداد صناعی، فرزند شهید امیر سرتیپ حاج حجت اله صناعی است وی که از فعالین تشکل های مرکز دانش پژوهان شاهد و ایثارگر است، دارای 2 مدرک کارشناسی از امور بانکی و حقوق کارشناسی ارشد حقوق عمومی است، روز گذشته بمناسبت روز بانکداری اسلامی با این نخبه ی ایثارگر به گفت وگوی نشستیم که مشروح آن تقدیم می شود:

جناب آقای صناعی،  تعریف شما از بانکداری اسلامی چیست؟
بانک نهادی حقوقی است که عملیات‌های پولی، مالی و اعتباری را بر عهده دارد. بانکداری نیز عبارت است از ارائه خدمات و عملیات بانکی مانند: امانت داری؛ نقل و انتقال پول، سرمایه و اوراق بهادار اشخاص حقیقی و حقوقی و به‌کارگیری آن، صدور بروات و حواله‌های تجاری؛ اعطاء و توزیع اعتبارات و وام به اشخاص حقیقی و حقوقی و انتشار اسکناس و اوراق بهادار و تنظیم حجم پولِ در گردش؛ و اجرای سیاست پولی است.
حال اگر بخواهیم این خدمات و فعالیت‌ها را طبق قوانین اسلام مدیریت و اجرا کنیم،بانکداری اسلامی پدید می‌آید. لفظی که مفهومی نسبی را بیان می‌کند: در واقع هرچه بانکداری به نظرات اسلام نزدیکتر باشد، بیشتر اسلامی است. پس اتصاف «بانکـ» به صفت «اسلامی»، بانکدار را ملزم می‌کند تا علاوه بر رعایت قوانین اسلامی در فعالیت‌ها و خدمات خود از ربا یا توزیع اعتبارات و به‌کارگیری سرمایه در موضوعات حرام مانند تولید و فروش هرگونه جنس حرام اجتناب کنند.
 در زمینه بانکداری اسلامی و تجربیاتی که تا کنون بدست آورده است،به عقیده شما آیا این شیوه بانکداری پاسخ گوی نیاز های بانکداری کشور هست یا خیر؟
شیوه بانکداری اسلامی پاسخگوی نیاز بشر خواهد بود بشرط انکه دولت بتواند سود آوری فعالیت های اقتصادی را به میزان مصوبه شورای پول و اعتبار تضمین کند و بانک نیز در بکارگیری پول در فعالیت اقتصادی مورد نظر نظارت کافی را اعمال کنند.  در مواقع بحران نیز بانکداری اسلامی باید بتواند در صورت زیان تسهیلات گیرنده یا بانک، نرخ تسهیلات تعدیل کند.
آیا در زمینه استقرار این شیوه بانکداری می توانیم بگوئیم که موفق بوده ایم؟یا اگر اینطور نبوده دلایل عدم موفقیت آن در چه چیز هایی است؟
ذات بانکداری بر اساس مبانی اقتصاد غرب تعریف شده است لذا صرفا با تغییر مفاد قرار داد و بدون توجه به هدف قوانین شرع اسلام موفقیت حاصل نمی شود،  برای مثال هدف از خمس جلوگیری از انباشت و رکود سرمایه است و این قانون  غیر مستقیم صاحبان سرمایه را به سمت سرمایه گذاری و انجام فعالیتهای اقتصادی وا می دارد، خمس به بطور نامحسوس فعالان اقتصادی را از خارج کردن سرمایه از چرخه اقتصادی باز می دارد هدفی که بانکداری اسلامی نیز بایستی به آن بپردازد و موانع فعالیت های اقتصادی را مرتفع کند.
امروز با توجه به تعداد زیاد بانک ها و رقابت آنها برای سود آوری برخی از بانک ها به سمت تعریف سود بدون توجه به تحقق این سود در فعالیت اقتصادی، سوق یافته اند.
از طرفی فضای اقتصاد کشور نیز دارای ثبات نیست وکه بانک ها نمی توانند این پول را با کمک بخش اقتصادی به چرخه اقتصاد و سازندگی سوق دهند تا هدف اصلی بانکداری اسلامی محقق شود. در مواردضرر و زیان فعالان اقتصادی که بانک ها می خواهنداین اقدام حمایتی  را انجام دهند به دلیل مصوبات قانونی موظف به وصول سود از قبل تعیین شده هستند که با تعریف بانکداری اسلامی در تضاد است
ضعف دیگر جهانی شدن بانکداری و لزوم تعاملات بانکها برای بر طرف کردن نیازهای اقتصادی فعالان بخش اقتصاد است که به ناچار وجود بانک را برای کشور ضروری کرده است ضعف دیگر  اقتصاد کشور یعنی تورم افسار گسیخته، بانک مرکزی را موظف می سازد تا نرخ سود را از فرمول نرخ رشد بعلاوه نرخ تورم تعیین کند تا نقدینگی را کنترل کند اما با توجه به اینکه تورم و ‌رفتار بازار بیشتر تحت تاثیر هجمه رسانه ای غرب شکل می گیرد تا فعالیت بازار؛ اقدام بانک کارساز نمی شود و عملا تورم بانک مرکزی را بازی می دهد و تبعا این نابسامانی بازار هم بدلیل پر ریسک بودن فضا به سمت رکود می رود یعنی دقیقا وضعیتی که بانک اسلامی برای کنترل آن تعریف شده است. حالا با بانک هایی در کشور اسلامی روبروهستیم که نرخ های سود دو رقمی دارند این در حالی ست که بانک های غربی سودهای یک‌رقمی و بسیار پایین می دهند واین مسئله بانکداری اسلامی کشور را به چالش می کشد، غافل از اینکه بانک با وجود این سود باز هم به دلیل تورم های ناگهانی و هزینه بالای برگشت تسهیلات با زیان مواجه است و گیرندگان تسهیلات با سودهای کلان. بحثی که بدهکاران‌کلان بانکی را هم افزایش می دهد تا افراد با خرید دلار و سکه و زمین از محل تسهیلات بانکی و بدحسابی در پرداخت، به سودهای بادآورده کلان برسند.