یکشنبه 24 شهریور 1398 |

محتوای یکپارچه
پایین آوردن اختلاف طبقاتی و جلو گیری از انباشت سرمایه 2 هدف ایجاد بانکداری اسلامی بود

استاد دانشگاه و عضو مرکز دانش پژوهان و تشکل های شاهد و ایثارگر در گفت وگو با حیات عنوان کرد:

پایین آوردن اختلاف طبقاتی و جلو گیری از انباشت سرمایه 2 هدف ایجاد بانکداری اسلامی بود

حیات:یکشنبه 10 شهریور مصادف بود با روز بانکداری اسلامی بود، به همین مناسبت پایگاه خبری حیات گفت و گویی با یکی از نخبه گان کشور کرده است، کامبیز پارتازیان که فرزند جانباز امیر محمد حسین پارتازیان است دارای دکتری جامعه شناسی با گرایش توسعه اقتصاد شهری است مشروح گفت وگوی حیات را با این استاد دانشگاه و عضو مرکز دانش پژوهان و تشکل های شاهد و ایثارگر می خوانید

به گزارش پایگاه خبری حیات، به عقیده پارتازیان پیش از آنکه بخواهیم وارد تعریف بانکداری اسلامی بشویم ابتدا باید بگویم که این شکل از بانکداری  از 36 سال پیش توسط آیت الله شهید  محمد باقر صدر بوجود آمد، که همان طرح بانکداری بدون ربا بود و درشهریور سال 1362 به تصویب رسید. می توان گفت اصلی ترین و شاخص ترین کلید واژه بانکداری اسلامی نوع بانکداری بر مبنای عدالت اقتصادی وتسهیم سود به این معنا که مسیر گردش مالی و سود حاصله از آن مشخص و شفاف باشد و بر آن نظارت دقیق صورت گیرد.تمرکز در بانکداری اسلامی عمدتا تمرکز بر «تامین مالی خود» یا همان «ماکرو فایننس» است.به این معنا که بین انتظاراتی که بانک ها دارند و نهاد ها، ارگان ها و افراد حقیقی که همان گروه هدف  بانک ها محسوب می شوند، باید هماهنگی کامل، منصفانه و شفافی  وجود د اشته باشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به اهداف بانکداری اسلامی گفت: یکی از اصلی ترین اهداف بانکداری اسلامی که در اساس نامه آن نیز ذکر شده است، کاهش دادن اختلاف طبقاتی در جامعه است. در بانکداری اسلامی یک سری کلید واژه ها و مفاهیم هست که دائما بکار برده می شود. مثل مضاربه، مثل اجاره به شرط تملیک، جعاله، مساقات،  که تبیین  یک یک آن ها نیاز به زمان زیادی دارد. من تنها یه نگاه گذرا به یکی از مهمترین مفاهیم آن خواهم کرد و نشان خواهم داد که در ایران چگونه به کار گرفته شده اند. اصلی ترین حرف بانکداری اسلامی این است که وقتی سپرده گذار پول خود را در اختیار بانک قرار می دهد بانک در یک سیستم کاملا شفاف و روشن در حوزه های مختلف کلان اقتصادی شروع به سرمایه گذاری می کند و بر بهبود اقتصاد خرد و کلان اثر می گذارد. در بانکداری غربی نیز این مفاهیم به اشکال دیگر وجود دارند اما با این تفاوت اساسی که بر پایه دریافت سود از مشتریان شکل گرفته است، سودی که می توان درباره آن چون و چراهای بسیاری کرد.
پارتازیان کاهش اختلاف طبقاتی را نیز از اهداف دیگر بانکداری اسلامی ذکر کرد و اظهار کرد: بانک داری اسلامی یعنی بانک داری بدون ربا و پیاده کردن این اصل در نظام بانکداری کشور می تواند به پایین آوردن اختلاف طبقاتی و جلو گیری از انباشت سرمایه کمک شایانی بکند. و سرمایه را در غالب شرکت ها و تعاونی ها  و گروه های اقتصادی فعال هزینه کند که عواید و سود آن بطور مستقیم به خود مردم باز می گردد.
عضو مرکز دانش پژوهان و تشکل های شاهد و ایثارگر،  بزرگترین نقطه ضعف سیستم بانکی است که باید برای اصلاح آن همت کرد را  دو 2 مورد وفاداری به اصول وانجام نقش اساسی همچون یک نهاد تعاونی و همکاری مالی میان مردم با سرمایه های شان عنوان کرد و افزود: در مورد اینکه ما تا چه حد توانسته ایم به این اصول جامه عمل بپوشانیم من به سه اصل مهم اشاره می کنم که از مشکلات بنیادین ما در شیوه بانکداری اسلامی است. 
یکی از مباحث مهم در بانکداری اسلامی « اصل جعاله است» این اصل در مورد میزانی از پول است که از طریق بانک ها به مشتری ها به عنوان حق تعمیرات مسکن داده می شود. در حالی اصل جعاله در حقیقت به صورتی که بانک های ما آن را اجرا می کنند نیست. اصل جعاله در اصل طوری تعریف شده است که تنها برای تعمیرات مسکن نیست بلکه طوری تعریف شده که بتواند هزینه های آموزشی مثل: پرداخت شهریه دانشگاه آزاد و حتی هزینه های جاری شرکت ها، نهاد ها و موسساتی که در واقع در حوزه جهان گردی فعالیت می کنند نیز مشمول دریافت «وام جعاله» هستند. در حالی که امروز « وام جعاله» تنها محدود به پرداخت کمک هزینه برای تعمیرات خانه شده است.
مبحث بعدی ،« اصل اعانه» است. یکی از مهمترین اصول بانکداری بدون ربا، این اصل می باشد. معنای اصل اعانه این است که هدف اصلی و غایی بانک  این است که به تشکیل تعاونی بیانجامد. به این معنا که  بانک باید با مشارکت مردم در اداره امور اقتصادی کشور قدم بردارد و بتواند در دراز مدت مشکلات آنها را حل کند. اصول زیادی چون اصل عمران، اصل مشارکت که زیر مجموعه اصل اعانه هستند و خودشان می توانند مشکلات کمبود مسکن، مشکلات اشتغال زایی  را  پوشش دهند. به نظر میرسد که این اصل نیز چمدان مورد عنایت سازمان های بانکی کشور قرار نگرفته است یا اینکه چندان به این اصل اهمیت داده نمی شود.
ج: یکی دیگر از مشکلاتی که می توان به عنوان ضلع سوم این مثلت از آن یاد کرد « اصل مشارکت»  است که یکی از هدف های عمده هر بانکی را که پرداخت وام به مشتریان خود است را تعریف می کند.  در بانک  های ما اصل مشارکت را بر اساس بازدهی ویژه نهاد ها، شرکت ها و افراد تعریف می کنند. در واقع میزان سودی که بانک از اشخاص و نهاد ها و شرکت ها دریافت می کند بر اساس میزان سود دهی  یا درآمد آنها. در واقع بجای تعریف یک نرخ سود واحد برای همگان، از نرخ سودی متغیر برای گروه های هدف مختلف، چه حقیقی و چه حقوقی بهره می برد. در حالی که در شیوه بانکداری حال حاضر کشور این مسئله وجود ندارد.