پنجشنبه 23 مرداد 1399 |

 ایثار برون رفتن از انحصار تن وهجرت به رفتار دگر خواهانه است

05:9:0    1398/12/21 سلسله گفت وگو های حیات در آستانه روز شهدا با موضوع ایثار اجتماعی- قسمت سوم، پژوهشگر ایثارگرابوالقاسم عیسی مرادی

ایثار, برون رفتن از انحصار تن وهجرت به رفتار دگر خواهانه است

یک شنبه گذشته مصادف با میلاد پیشوای اول شیعیان بود از آنجا که امام علی (ع) بزرگترین تجلی ایثارگری و گذشت در میان شیعیان جهان است،پایگاه خبری حیات به همین مناسبت و همچنین در آستانه روز شهدا و سالگرد بنیاد شهید و امور ایثارگران سلسله گفت وگوهایی باهمکاری بنیاد دانش پژوهان شاهد و ایثارگر با صاحب نظران حوزه ایثار اجتماعی انجام داده است که دوقسمت آن در روزهای گذشته منتشر شد. اشاره به این حقیقت ضرورت دارد که شهدای گرانقدر ما نمود و عصاره مفهوم ایثار اجتماعی هستند ، آزادگانی که جان خود را برای حراست و محافظت از ملت و سرزمین خود کف دست گذاشته و با نوشیدن شربت شهادت، اثبات کردند که نام شهید پیوندی ناگسستنی با مفهوم ایثار و از جان گذشتگی دارد، بدیهی در جامعه ما هر کجا پبرامون مقوله ای چون ایثار اجتماعی سخن به میان می آید، بی شک نام شهدا و ایثارگران جبهه های جنگ ، بیش از هر نام دیگری جلوه گری خواهد کرد

به گزارش پایگاه خبری حیات ،  ابوالقاسم عیسی مراد، دکترای تخصصی روان شناسی بالینی.دانشیار گروه روان شناسی بالینی و مدیر پژوهش دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر کلینیک تخصصی روان شناسی و مشاوره نسیم آرامش،سومین صاحب نظری است که این پایگاه خبری با کمک به سرغش رفته است.
از سمت ها و جایگاه علمی ،پژوهشی و شغلی این جانباز نخبه می توان به مدیر کل مشاوره وزارت آموزش وپرورش و دبیر هسته روان شناسی اجتماعی بومی اشاره داشت. از دیگر فعالیت های وی نیز   تالیف بیش از ۱۴ عنوان کتاب، بیش از 30 مورد مقالات علمی پژوهشی و بیش از200 مورد مقالات پراکنده در حوزه های علوم روانشناختی و روانشناسی اجتماعی است. دکتر عیسی مراد همچنین یک روان درمانگر و خانواده درمانگر است که همکاری های علمی بسیاری نیز با سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی داشته است و در برنامه های متعدد علمی به عنوان کارشناس مدعو شرکت داشته است. لازم به ذکر است که این مدرس و پژوهشگر عضو خانواده شهدا و از  مجاهدین جبهه های جنگ و جانباز 40 درصد  است. متن زیر مشروح گفت و گویی است که پایگاه خبری حیات با این کارشناس محترم  و جانباز شریف جبهه های جنگ انجام داده است.

آقای دکتر، برای پرسش نخست؛ لطفا در رابطه با مصادیق و اشکال عینی مقوله ایثار اجتماعی در جامعه توضیح دهید:
ایثار و فرهنگ ایثار حوزه های مختلفی را در بر می گیرد که مصداق اصلی آن را می توان در فرهنگ دفاع مقدس جستجو کرد.ایثار نوعی برون رفتن از انحصار تن و هجرت به سوی افکار، اندیشه و رفتار دگر خواهانه وانسان دوستانه می باشد.دنیای معاصر مملو از رفتار های انحصاری و نفس پرستانه است، اما مصادیق ایثار اجتماعی هر گونه امداد، همدلی، همدردی، همکاری، مشارکت ، کمک رسانی ویاری رساندن به آحاد اجتماع است.موقعیت های بحرانی، خطر ساز، حاد و نیازمندانه مانند بلایای طبیعی ( مثل سیل، زلزله، طوفان و...) بیماری ها رویداد های بحرانی خانوادگی، اجتماعی، سیاسی ، اقتصادی، سازمانی و امثال آنها مصادیق ایثار اجتماعی یا به بیان دقیق تر حوزه ها و اشکالی محسوب می شوند که ایثار کنش ایثارگری در دل جامعه از خلال آنها روی می دهد.

حال که دایره عمل ایثار اجتماعی را روشن کردید، می خواهم درباره علل و عواملی که می تواند به گسترش این فرهنگ در این فضا یاری رساند توضیح دهید:
خوب، اگر بخواهیم از مسیر گفتمان دینی و الوهی به موضوع نگاه کنیم،( چرا که مقوله ایثار اجتماعی اساسا مقوله ای اخلاقی و دینی محسوب می شود) باید بگویم که در یک نگاه جامع، انسان ها یا در مسیر ضلالت حرکت می کنند یا در مسیر هدایت. یا در نفس خود اسیرند یا انسان دوست و دگر خواه هستند،یا یاری رسان و یا مانع هر خیری، انسان سلامت، انسانی است که فرهنگ ایثار را پاس داشته و به آن معتقد باشد. کسی است که تلاش می کند.بنابراین اولا بایستی به فرهنگ ایثار معتقد باشیم، سپس در مسیر این فرهنگ حرکت کرده و برای ترویج و گسترش آن تلاش کنیم، دوم اینکه مهارت ها و تکنیک های لازم را بیافرینیم و در جهت تسری دادن فرهنگ ایثار از این تکنیک ها استفاده کنیم. سوم داشتن امتیاز گسترش این فرهنگ نزد خودمان و چهارم انگیزه ها و مشوق های درونی و معنوی قوی داشته باشیم تا این مسیر هموار شود و پنجم اینکه نبایست به دنبال هیچگونه خود خواهی و طمع ثانویه باشیم. بدین معنی که بدون هیچ چشم داشتی عمل کنیم ، نهایتا ششم، یک ساختار تعریف شده علمی و عملی برای رواج دادن این فرهنگ در اختیار داشته باشیم.

به عقیده شما در این بین، چه مسائلی امکان دارد که به عنوان مانع در راه ترویج فرهنگ ایثار اجتماعی عمل کنند؟
هر آن چیزی که در عوامل گسترش فرهنگ ایثار گفته شد باید ملحوظ شود، اما بطور کل می توان مهمترین موانع را به این موارد خلاصه کرد:
1.ملبس شدن فرهنگ ایثار به ساختار های غلط ود ر نتیجه انتقال و انعکاس باور های غلط( چیز هایی که ارزش نیستند را ارزش شمردن).
2.افراط و تفریط در امر ایثارگری اجتماعی خود از موانع مهم است. 
3.بی توجهی به تمرکز علمی و حرفه ای که لازمه گسترش و ترویج این فرهنگ است. (برای مثال مدد گرفتن از علومی چون روانشناسی و جامعه شناسی بسیار در درک این فرهنگ یاری رسان هستند که باید از آنها بهره جست).
4. استفاده نکردن از جلوه های فرهنگ ایثار، انعکاس این فرهنگ در ذهن و ضمیر جامعه را با نقصان روبرو می کند. 
5. ناآگاهی از محدودیت ها و مرز های موضوع ، یعنی  داشتن « فراشناخت» معیوب.بنابراین در چنین وضعیتی شعار جای عمل را می گیرد و مانع گسترش فرهنگ ایثار در جامعه می شود.
6.تک ساحتی نگریستن، به این معنا که تصور شود تنها جلوه های مشخصی از ایثار وجود دارد و لا غیر. این هم آفت بسیار بزرگی محسوب می شود.

به عقیده شما نقش دولت، حاکمیت و نهاد های ذیربط در گسترش و نهادینه سازی فرهنگ ایثار اجتماعی چیست؟
ابتدا باید عرض کنم که نخبگان جامعه اعم از نخبگان سیاسی اجتماعی، ورزشی و هنری  تاثیر قابل توجهی در ترویج و نهادینه سازی این فرهنگ در جامعه دارند،
اما مواردی که دولت وحاکمیت در رابطه با گسترش فرهنگ ایثار باید انجام دهند:لحاظ کردن مشوق های درونی و بیرونی  در ساختار سازمان های دولتی از راس هرم تا اجزای خِرد آن در نهادینه سازی بسیار موثر است.
همچنین انعکاس منطقی و متعادل فرهنگ ایثار به صورت مستمر و متقاعد کننده و پر دوام بسیار کار ساز است این در حالی است که ایثار با حداقل گفتار و حداکثر عمل در ساختار تعریف شده و مصوب و قانون مند. دیگر آنکه ایثار و اخلاق مداری در قوانین کشور و اجرای آن و نظارت گسترده و سالم و مستمر و دقیق بر اجرای این قوانین. درک دقیق ایثار اجتماعی و نشر فرهنگ مذکور در نظام تعلیم و تربیت، حاکمیت و ارکان آن. نگاه ارزش مدارانه به ایثار اجتماعی.

نقش سازمان های مردم نهاد را در یاری رساندن به ترویج این فرهنگ در جامعه چگونه می بینید؟
سازمان های مردم نهاد، همواره یاری رسان سازمان های کلان تر دولتی هستند اما این بدان معنا نیست که مسئولیت از دوش دولت برداشته شده است.بنابراین سازمان های مردم نهاد ،NGO ها و مراکز حمایتی در فرهنگ کشور های دیگر دنیا نقش قابل توجه و ملموس دارند. سمن ها ی حمایت گر با توجه به نگرش معنوی، اخلاقی و انسان مدار فضای جامعه را تلطیف می کنند و انگیزه های قوی زندگی حیات را پیام می دهند. ایثار اجتماعی نوعی معنا بخشی به زندگی و ارز ش های الهی و اجتماعی است که  تقویت انسان دوستی، وحدت ، انسجام ملی، و... را به دنبال خواهد داشت. ساز مان های مردم نهاد به عنوان اهرمی قوی در آگاهی بخشی رودر رو با مردم و تشریح ارزش های والایی که ایثار در میان مردم دارد نقشی بسیار کلیدی ایفا می کنند. اگر بخواهیم با یک مثال موضوع را روشن تر کنیم باید بگوییم که دولت به مانند یک معلم در کلاس عمل می کند و NGO ها مثل همشاگردی که دروسی را که معلم در کلاس درس داده است را به همکلاسی خود توضیح می دهد.

فایل های ضمیمه :

فایل های ضمیمه :

چاپ
نظر شما
لطفاً کد امنیتی که در عکس نشان داده شده، را وارد کنید کد امنیتی :
نظرات کاربران