یکشنبه 17 آذر 1398 |

13 آبان،  تکرار صلابت و  اقتدار

14:39:0    1398/08/13 یادداشتی به مناسبت فرا رسیدن 13 آبان، دانش آموز ، استکبار ستیزی و مقاومت اسلامی

13 آبان، تکرار صلابت و اقتدار

حیات: در تقویم جمهوری اسلامی ایران ، 13 آبان را با عنوان استکبار ستیزی و مقاومت اسلامی و روز دانش آموزنام گذاری کرده اند، اما دلیل این نام گذاری دقیقا چیست؟ در این نوشته سعی بر آن شده تا با باز کردن سه واقعه بسیار مهم در تاریخ معاصر ایران که همگی در روز 13 آبان ماه اتفاق افتادند و منجر به شکل گیری انقلاب اسلامی و بیرون راندن استکبار جهانی شدند، اهمیت و جایگاه این روز مهم را خاطر نشان کرده و دلیل این نام گذاری را نشان دهیم. 13 آبان 1343ماموران رژیم شاه امام (ره) را دستگیر کرده و از قوم به ترکیه تبعید کردند. 13 آبان 1357، دانش آموزان تهرانی در اعتراض به دخالت های آمریکا در ایران، راه پیمایی کردند، ولی دژخیمان رژیم شاه، به آنان حمله برده و آنان را به خاک و خون کشید. و در نهایت در 13 آبان 1358، دانشجویان مسلمان پیرو خط امام، لانه ی جاسوسی آمریکا را در تهران تسخیر کردند و جاسوسان آمریکایی را به گروگان گرفتند. این مسیر، از تبعید امام تا تسخیر لانه جاسوسی نشان می دهد که امریکا ستیزی و تلاش برای استقلال کشور یک حرکت تاریخی و پر فراز و نشیب بوده است که به راحتی بدست نیامده است.

واقعه نخست:
اولیـن سالگـرد قـیام 15خـرداد در سال 1343 با صـدور بیانیه مـشتـرک امام خمـیـنـى و دیگر مراجع تقلید و بیانیه هاى جداگانه حـوزه هاى علمـیه گرامـى داشـتـه شـد و به عنـوان روز عزاى عمـومـى معرفـى شـد.
امـام خمـینـى در 4 آبـان 1343 بـیانـیـه اى انقلابـى صادر کرد و درآن نـوشـت : دنـیا بـدانـد که هر گرفـتارى اى کـه ملـت ایـران و مـلـل مسلمـیـن دارنـد از اجـانب اسـت، از آمـریکاست، ملـل اسلام از اجـانب عمـومـا و از آمـریکـا خصـوصـا متنفــر است... آمـریکـاست که از اسـرائیل و هـواداران آن پشتیبـانـى مـى کنـد. آمریکاست که به اسرائیل قـدرت مـى دهـد که اعراب مسلـم را آواره کند. افشاگرى امام علیه «تصـویب لایحه کاپیتولاسیون»، ایران را در آبان سـال 43 در آستـانه قیـامـى دوبـاره قرار داد.
سحرگاه 13 آبان 1343 دوباره کماندوهاى مـسلح اعـزامى از تـهـران، مـنزل امام خمـیـنى در قـم را محاصره کـردنـد. شگـفـت آنـکه وقـت بازداشت، هـمـاننـد سال قـبـل مصادف با نیایـش شبـانه امام خمینـى بـود.حضرت امام بازداشت و بـه هـمراه نیروهاى امـنـیـتى مـستقیما بـه فرودگاه مهرآباد تهران اعـزام و بـا یک فـرونـد هـواپـیـماى نظامى کـه از قبل آماده شـده بـود، تحت الحـفـظ مامـوریـن امـنیـتى و نظامى بـه آنکارا پـرواز کـرد. عـصـر آنـروز ساواک خـبـر تـبـعـیـد امـام را بـه اتهام اقـدام علیه امنیت کشـور ! در روزنـامه ها مـنتـشـر سـاخت.علی رغم فضاى خفقان موجى از اعتراضها بـه صـورت تـظـاهـرات در بـازار تهران،تعطیلى طولانى مدت دروس حوزه ها و ارسال طومارها و نامـه ها به سازمانهاى بیـن المللـى و مـراجع تقلیـد جلـوه گـر شد.


واقعه دوم:
سیزدهم آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران به نام روز دانش آموز  نیز ثبت شده است. این مناسبت یادآور حادثه ای است که در 13 آبان سال 57 اتفاق افتاده است.با شروع سال تحصیلی در مهر 57 ، دانشگاه تهران به تدریج تبدیل به مهم ترین مرکز تجمع مخالفان رژیم شاه شد. دانشگاه که سالها به عنوان سنگر آزادی در مقابل حکومت شاه مقاومت کرده بود اینک آغوش خود را به روی مردم گشوده بود. هر روز هزاران نفر از نقاط مختلف شهر به دانشگاه می آمدند تا هم از آخرین رویدادهای انقلاب با خبر شوند و هم در راهپیمایی های خودجوش که اغلب از دانشگاه شروع می شد ، شرکت کنند . در داخل دانشگاه و پیاده رو های خیابان انقلاب ، عده ای در گوشه و کنار بساط فروش کتاب های ممنوعه معروف به کتاب های جلد سفید را پهن کرده بودند. در دانشکده های مختلف دانشگاه نمایشگاه کتاب و عکس دایر بود. رژیم شاه با وجود اعلام حکومت نظامی،  قادر به کنترل اوضاع نبود. مردم دیگر از ماموران حکومت نظامی که در خیابانها مستقر شده بودند نمی ترسیدند و دولت شریف امامی که نام دولت آشتی ملی برخود نهاده بود، ابتکار عمل را از دست داده بود. رژیم شاه به سرعت به سمت فروپاشی می رفت. انجمن اسلامی معلمان نیز که در آبان سال 57 با حضور محمدعلی رجایی که تازه از زندان آزاد شده بود، تاسیس شد .بوی انقلاب فضا را پرکرده بود . مدیران یا انقلابی شده بودند و یا دیگر اقتدار سابق را نداشتند. معمولا دانش آموزان برخی مدارس به تشویق معلمان و یا تحت تاثیر فضای عمومی جامعه ، مدارس را تعطیل می کردند و به راه پیمایی های انقلابی ملحق می شدند.
روز سیزده آبان۵۷ ده ها نفر از دانش آموزان دبیرستان های نزدیک دانشگاه تهران با تعطیل کردن کلاس‌های درس به سمت دانشگاه راهپیمایی و سر راه خود دبیرستان های دیگر را نیز تعطیل کردند. نزدیک دانشگاه ، سربازان ارتش با شلیک تیر هوایی و انفجار گاز اشک‌آور به مقابله با دانش‌آموزان پرداختند و آنها را متفرق کردند. دانش‌آموزان هم شعارهای «مرگ بر شاه» و «معلم به پا خیز محصلت کشته شد» سر دادند. سربازان در پیاده‌روی مقابل دانشگاه تا اطراف پارک دانشجو مستقر بودند و دانشجویان و مردم در محوطه‌ دانشگاه، پشت میله‌های سبز ، روبه‌روی سربازان شعار می دادند.
بر اساس گزارش یک شاهد عینی ناگهان یک سرباز که تحت تاثیر قرار گرفته بود، واحد تحت فرماندهی خود را رها کرد و به سوی مردم دوید، افسر فرمانده به سوی وی شلیک کرد و در گیری آغاز شد. مردمی که غافلگیر شده‌بودند، پشت ماشین‌ها، درخت‌ها و در جوی کنار خیابان پناه‌ می‌گرفتند. عده‌ای مجروحین را به دانشکده پزشکی می‌رساندند. گروه‌های کوچکی از مردم و به خصوص دانش‌آموزانی که از جاهای مختلف به سوی دانشگاه می‌آمدند با شنیدن صدای تیراندازی به سوی دانشگاه دویدند. مرکز درگیری در محوطه ورودی دانشگاه جلوی سر در اصلی قرار داشت.
نظامیان وارد محوطه دانشگاه شدند و شروع به تیراندازی و انفجار گاز اشک‌آور کردند. دانش‌آموزان و دانشجویان برای خنثی کردن اثرات گاز اشک‌آور، مقوا و کاغذ و شاخه ها و برگهای خشک درختان را آتش زدند. گروه فیلم‌بردار تلویزیون دولتی، از تمام این اتفاقات فیلم‌ برداری کرد. کارکنان انقلابی تلویزیون در اقدامی شجاعانه فیلم درگیری های دانشگاه را همان شب در برنامه خبر، به مدت دو دقیقه نمایش دادند. پخش تصاویر تیراندازی ارتش به سوی مردم بی سلاح، بینندگان میلیونی تلویزیون را به شدت مبهوت و خشمگین کرد. حادثه 13 آبان 1357 پیامدهای سهمگینی برای حکومت شاه داشت تاآنجائی که شاه پیامی را در 15 آبان در تلویزیون به این مضمون:«من صدای انقلاب شما ملت ایران را شنیدم»پخش کرد و مردم پیام شاه را  نشانه ضعف و زوال رژیم دانستند.
امام خمینی (ره) روز 14 آبان طی پیامی به ملت ایران از اقامتگاه خود در نوفل لوشاتوی فرانسه ، واقعه دانشگاه را محکوم کرد و شاه را مسئول تمام خرابی ها و خیانت ها دانست. ایشان ضمن دعوت مردم به صبر فرمود: «من از این راه دور چشم امید به شما دوخته‌ام ... و صدای آزادی‌خواهی و استقلال‌طلبی شما را به گوش جهانیان می‌رسانم.»

واقعه سوم
اگر بخواهیم در یک نگاه تاریخی رابطه ایران و آمریکا را مورد بررسی قرار دهیم چهار دوره تا سال 58 می توان از هم تفکیک کرد.یکی از مشروطه تا سال 1320 هست که آمریکا سعی دارد با ارائه خدماتی خود را به عنوان نیروی سوم به مردم ایران معرفی کند در این  دوره  چون قدرت جهانی آمریکا تازه در حال شکل گیری  بود و رهبران این کشوردر فکر ایجاد مشروعیت در کشورهای جهان سوم بودند.
مقطع دیگر بعد از شهریور  1320 تا کودتای 28 مرداد هست که قدرت آمریکا شکل گرفته و در حال گسترش مواضع امپریالیسمی خود می باشد و در پی وابسته کردن ایران به خود است.
از دوره کودتای 28 مرداد به بعد یعنی تا انقلاب 57 که مقطع سوم تاریخ ایران را شامل می شود.مهمترین ویژگی این دوره گسترش فعالیت های فرهنگی و اقتصادی آمریکا برای تسلط بیشترخود در کل سرزمین ایران است.در این دوران آمریکا سعی دارد در کشورهای همسایه ایران نیز اصلاحات اجتماعی و فرهنگی به نفع خود انجام دهد.یعنی در پی ایجاد ساختار های هستند که منافع آمریکایی ها را در بلند مدت برآورده کند.این در شرایطی است که در این دوران در جامعه روحانیت شیعی ما نوعی اختلاف در مسائل روز وجود دارد اما از تاریخ 42 به بعد نظام روحانیت وارد یک استراتژیک جدید می شود.
 در شخصیت امام خمینی (ره)که هم جامعه شناس خوب هم سیاست مدار هم فقیه عالی قدر بودندو تحولات جامعه را در این چهل ساله به خوبی رصد کرده بودند، به نحوی که اگر امام را دردوره جوانی نگاه کنید با مفهوم پارلمان آشناست یعنی با تمام این سازو برگ های دنیا معاصر آشنایی کامل داشتند، به همین دلیل امام نسبت به این سیاست های بیگانگان عکس العمل نشان می دهد.یعنی امام بر اساس شایعات تصمیم نمی گرفت بلکه با پی گیری مسائل روز و با آگاهی کامل از آن وقایع تصمیم می گرفتند.این در شرایط است که در دوران امام بسیاری حتی روشنفکران هم مسائل روز را درک نمی کردند.
امام خمینی در این سالها به عنوان رهبر و ستون مبارزه با استعمار آمریکا در ایران شناخته شده بودند نمونه آن مبارزه ایشان با قانون کاپیتولاسیون در آن زمان بود.در این مبارزه امام نشان دادند عمق این قانون را فهمیده بودند و تمام لوایح مربوط به این قاعده را پی گیری می کردند،  امام فهیمد اجرای این قانون به معنای زیر سلطه رفتن یک کشور شیعی زیر نظر یک کشور بیگانه است به همین جهت با فهم و درایتی که داشتند علیه این قانون ایستادگی کردند. حالا اگر از این به بعد سخنرانی امام را تا 4 آبان نگاه کنید ، نظام داخلی ایران را متحول کرد سوالهای استفهامی که امام از اذهان عمومی می کنند یا از مراجع قم نجف و غیره« ولله گنه کار است کسی بپذیرد ......» اینها در آن موقع توانست فضای داخلی جامعه را متحول کند.به همین دلیل بلا فاصله حکومت در واکنش به حرف های امام،ایشان را تبعید می کنند .
در آن سال ها حکومت پهلوی خود را در خدمت سیاست های آمریکا قرار داده بود و کارشناسان آمریکای در سراسر ایران مستقر می شوند و عرصه های فرهنگی واقتصادی ایران را به دست می گیرند تا تقریبا 1355 چیزی حدود 50 الی 60 هزار نفر نیرو در کشور را به کار گرفته اند و تقریبا در تمام حوزه های سیاسی و فرهنگی و اقتصادی دخالت دارند و این حوزه ها عملا در دست آمریکایی ها قرار دارد.
از این به بعد تقریبا کلیه حرکت های ضد شاه تحت تاثیر روشنگری های امام خمینی(ره) قرار دارد و جریان های اسلامی تحت تاثیر همین موضوع به بلوغ سیاسی رسیده اند و سعی دارند که مخالفت های خود را علنی کنند و شکل اعتراضات به تدریج فرم خیابانی پیدا می کند.این در شرایطی هست که کاتر وارد ایران می شود و شعار حقوق بشر را مطرح می کند و در همین زمان قرارداد های نظامی همچنان بر جای خود باقی هست و بر شدتش هم افزدوده می شود.بیشترین قراردادهای نظامی با شاه در همین دوران بسته می شود.مجموع این تعارضات باعث بدبینی بین مردم می شود و حرکت 13 آبان را می توان در جهت مبارزه با این سلطه آمریکا دانست.مجموع این مسائل باعث شد عمده تمرکز مردم بعد از انقلاب مسئله آمریکا و تسلط آن بر نظام سیاسی و فرهنگی بر ایران بود.آمریکای ها هر کاری توانستند کردند تا مانع پیروزی انقلاب شوند اما قدرت مردم و نظام اسلامی آنچان بود که هر آنچه را که تصمیم می گرفتند از بین می بردند.
واقعه تسخیر لانه جاسوسی به وسیله دانشجویان و با حمایت مردم ، در راستای مبارزه با سلطه آمریکا و قدرت های بزرگ بود.باید توجه داشت حرکتی را که امام در سال 1343 شروع کرده بود و در 13 آبان 57 شکوفا شد و درنهایت در 13 آبان 58 به ثمر نشست و برداشت شد.درواقع این روند حرکت تاریخی را می توان حرکتی با رهبر امام خمینی قلمداد کرد از همان آغاز در راستای مبارزه با آمریکا و نظام سلطه بود و مردم هم به خوبی پیام امام را شنیدند و با تسخیر سفارت آمریکا انزجار و تنفر خود را از نظام آمریکا نشان دادند.یعنی این روز به عنوان یک حرکت انسجام گامی صحیح در راستای تداوم آرمان های امام و انقلاب اسلامی بود.
اگربخواهیم به طورخلاصه به پیامدهای حادثه بزرگ تسخیر لانه جاسوسی بپردازیم میتوان به مواردزیراشاره کرد:
۱.پایان یافتن رابطه استعماری ایران وآمریکا
۲.روشن شدن ماهیت ننگین ایالات متحده آمریکا که بااقدامات جاسوسانه خود،افکارشیطانی وخرابکارانه درسرداشت.
۳.جلوگیری ازایجاد بحران وآشوب باتسخیرمرکزبحران آفرینی آمریکا
۴.ازبین رفتن گروهای مارکسیستی،گروههایی که تاپیش ازآن خودراتنهاسردمدارمبارزه باامپریالیسم آمریکا میدانستند.
۵.بازگشت مردم به صحنه که با توطئه های دولت موقت خانه نشین شده بودند.
۶.شکست هیمنه واسطوره جهانی آمریکا
7..شکست کارتر درانتخابات ریاست جمهوری آمریکادرسال ۱۹۸۰


منابع و مآخذ:


1.پایگاه اطلاع رسانی حوزه ،  https://hawzah.net
2.پرتال امام خمینی،، http://www.imam-khomeini.ir
3.اسناد لانه جاسوسی ، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی
4.دانشجویان و گروگان ها، تاریخ شفاهی دانشجویان پیرو خط امام، حسین جودوی

فایل های ضمیمه :

فایل های ضمیمه :

چاپ
نظرات کاربران
نظر شما
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران :
لطفاً کد امنیتی که در عکس نشان داده شده، را وارد کنید کد امنیتی :