فراخوانی ...
Esc = Cancel
عناوین برگزیده عناوین کل اخبار عربية
خدمات
آرشیو

leader.ir
president.ir
dolat.ir
هفته نامه حیات طیبه
شماره 291 هفته‌نامه «حیات …
شماره 290 هفته‌نامه «حیات …
شماره 289 نشریه حیات طیبه …
شماره 288 نشریه حیات طیبه …
پرونده وِیژه
برگی از تاریخ؛ روایت خبرنگار مجله اشپیگل از حماسه خرمشهر
 
گروه خبر چهارشنبه 13 اسفند 1393 ساعت 13:12 شماره: 119268
  نسخه چاپی RSS

"خونین‌شهر" جاودان دفاع مقدس به روایت تاریخ

چگونگی آزادی خرمشهر است که برای اولین بار نه به دلیل شرایط جهانی و رقابت قدرت‌های بزرگ بلکه با سلحشوری و توانمندی نیروهای اسلام (در نبرد بزرگ بیت المقدس) حاصل شد و این وجه تمایز، همان چیزی است که به خرمشهر هویت تازه ‏ای بخشید و نام این شهر را در کنار واژه‏‌های جهاد، حماسه، ایثار و شهادت جاویدان کرد.

به گزارش خبرگزاری حیات؛ اشغال و آزادی خرمشهر یکی از فصول افتخارآمیز جنگ تحمیلی است؛ هرچند چگونگی اشغال آن نیز به تنهایی، خود فصلی بیادماندنی از این جنگ محسوب می‏شود. قبل از هر چیز باید یادآوری کرد که این اولین بار نبوده که خرمشهر اشغال می‏شد؛ در سال 1254 هجری قمری، عثمانی ‏ها خرمشهر را اشغال کردند که بیش از سه سال این وضعیت به طول انجامید و سرانجام با پیمان ارزنه‌الروم که در آن، دو رقیب بزرگ روس وانگلیس دخالت داشتند، شهر تخلیه شد. 


در سال 1273 هجری قمری نیز انگلستان خرمشهر را مورد تاخت و تاز قرار داد و تا اهواز پیش رفت که با میانجگری فرانسه، ضمن قرارداد صلحی در پاریس، قضایا حل و فصل گردید. 

در شهریور 1320 هجری شمسی، ضمن جنگ دوم جهانی، بار دیگر انگلیسی ها خرمشهر را به اشغال در آوردند که جهت کمک رسانی به روس‌ها، مورد استفاده منتفقین قرارگرفت. این بار نیز آزادی خرمشهر پس از پایان جنگ دوم جهانی و در شرایط تضعیف امپریالیسم فرتوت انگلیس و جانشینی امپریالیسم قدرتمند آمریکا حاصل گردید.

در آغاز جنگ 8 ساله ایران و عراق بار دیگر خرمشهر اشغال شد. در روز چهارم آبان 1359 مسجد جامع، آخرین پایگاه و مرکز مقاومت شهری اشغال متجاوزین بعثی درآمد و این به معنای آن بود که خرمشهر سقوط کرده است.

اما این بار، در سایه انقلاب اسلامی هم چگونگی اشغال و هم آزادی خرمشهر بکلی متفاوت است. در این اشغال، خرمشهر به برکت مقاومت جانانه مردمی، لقمه‏ای گلوگیر برای دشمن شد و مانع پیروزی به موقع آن گردید و از دستیابی به اهداف اساسی تهاجم تجاوزکارانه‌اش جلوگیری کرد. پایمردی مدافعان انقلاب اسلامی، دشمن را بیشتر از یک ماه در آستانه دروازه شهر متوقف کرد و او را چنان از نفس انداخت که با تصرف شهر نیز نتوانست پیشروی‌های ناقص انجام شده را به پیروزی قطعی تبدیل کند.

نکته مهم دیگر چگونگی آزادی خرمشهر است که برای اولین بار نه به دلیل شرایط جهانی و رقابت قدرت‌های بزرگ بلکه با سلحشوری و توانمندی نیروهای اسلام (در نبرد بزرگ بیت المقدس) حاصل شد و این وجه تمایز، همان چیزی است که به خرمشهر هویت تازه‏ای بخشید و نام این شهر را در کنار واژه‏های جهاد، حماسه، ایثار و شهادت جاویدان کرد.

خرمشهر نه تنها به دلیل آن که بخشی از خاک مقدس ایران اسلامی است بلکه به این دلیل که صحنه‏ای برای ظهور ایمان، اعتقاد، دلاوری‌ها و شهادت‌های رزمندگان گمنام اسلام و سربازان و سرداران بی‏نام و نشان جمهوری اسلامی است، در خور آنست که چگونگی اشغال و آزادی آن هرچه روشن‏تر و دقیق تر در تاریخ انقلاب اسلامی بماند.

چرا خرمشهر مقاوم بود؟ چه عواملی باعث شد که شهر با تسلیم طلبی و بی‏تفاوتی بیگانه باشد؟ چگونه خرمشهر پایگاه عمده مقاومت اسلامی تبدیل شد و زمینه سازی چنین وضعیتی در شهر چگونه و توسط چه نیروهایی بوده است؟ به علاوه دخالت‌ها، اخلال و خرابکاری عراق در خوزستان از جمله در خرمشهر توسط عناصر وابسته اش نیز قابل توجه و بررسی است و در مقاطع مختلف، عراق در حوادث سیاسی شهر نقشی عمده داشته است. 

قبل از جنگ، دو جریان مبارزاتی مذهبی و قومی در خرمشهر وجود داشته که اولی تحت تاثیر قیام 15 خرداد و پیامدهای آن پدیدار شده است و پیدایش دومی به سال‌های 61 – 1960، همزمان با رشد و گسترش ناصریسم در میان اعراب و نیز اوج‌گیری مبارزات استقلال طلبانه ناسیونالیستی جهان سوم، باز می‌گردد؛ البته جریان دوم که با داعیه جاهلی عربیت و قومیت مبارزه را شروع کرده بود، در ادامه تنها نقش سرویس اطلاعاتی و ستون پنجم عراق برایش باقی ماند و شاید به کار بردن عبارت “جریان مبارزاتی“ برای آن مستلزم نوعی مسامحه باشد. 

به هر حال این جریان با قوت ها و آثار خاص خود وجود داشته و در صورت فقدان نیروهای مذهبی انقلابی در خرمشهر، می‏توانست به یک معضل اساسی در این منطقه حساس تسهیل شود. 
 
نگاهی به هویت و سرانجام جریان های سیاسی در خرمشهر: 

1- خلاصه وضعیت نیروهای مبارز شهر، قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1961 تحت تاثیر حرکت ناسیونالیستی استقلال طلبانه که در آن زمان اوج خاصی یافته بود و بخصوص متاثر از اقدامات و شخصیت جمال عبدالناصر، تشکل هائی مبتنی بر ناصریسم شکل گرفت. 

از آن جمله تشکلی است که مدتی بعد تحت عنوان جبهه التحریحر در خوزستان ایجاد گردید.
در شرایطی که سال‌ها از سرکوب حرکت شیخ خزعل در خوزستان می‏گذشت، تاسیس سازمانی با اتکاء به قومیت عربی آن هم با شعارهای “مترقیانه “ و با اتخاذ مشی مبارزه با رژیم وابسته شاه، مورد توجه قرارگرفت و توانست در میان جوانان عرب زبان، پایگاه مناسبی پیدا کند. 

این سازمان توسط عراق ایجاد شده بود و همین ارتباط و وابستگی، بزودی آن را به گروهی صرفاً مزدور رو آلتی برای اجرای سیاست ها و مطامع رژیم عراق مبدل ساخت. 
 
از این رو وقتی ساواک به سرکوب و قلع و قمع آنان موفق گردید، ماجرا به عنوان جنگ قدرت دو نیروی ضدانقلابی که به نفع یک طرف ختم شده، پایان پذیرفت و این سازمان نتوانست موجد یک حرکت اصیل باشد و به صورت یک جریان پایدار روز آینده، باقی بماند. 

پس ازدستگیری و اعدام برخی از سران جبهه، سایرین متواری شدند و بعضاً در کشورهای لیبی، سوریه و عراق مراکزی جهت ادامه فعالیت ایجاد کردند. رژیم عراق که پس از حاکمیت حزب بعث آشکارا، تمایلات تجاوز و کارانه ای نسبت به منطقه بسیار با ارزش(سیاسی، اقتصادی) خوزستان از خودشان می‌داد، از این جریان به صورت یک سرویس اطلاعاتی که به اقدامات خرابکارانه‏ای نیز دست می‌زد، همچنان استفاده می‏نمود و آن را تقویت و حمایت می‌کرد. 

پس از توافق 1975 الجزایر، رژیم بعث تعدادی از عناصر این جبهه را به رژیم شاه تحویل داد که برخی اعدام شدند و برخی به زندان‌های طویل المدت محکوم گردیدند. با این وجود، عراق همچنان به نوعی برای حفظ و بقای چنین جریانی تلاش می‌کرد تا بتواند در موقع مقتضی، در جهت اهداف یاد شده از آن استفاده کند.

از سوی دیگررژیم شاه ازکمک های اطلاعاتی سیا و موساد سود می‌برد و نسبت به حرکت های عراق مشکوک بود. تحلیل ساواک درباره اوضاع و شرائط آن روزها چنین است: 

با توجه به این که دولت بعثی عراق همیشه درصدد اتحاد بین اعراب خوزستان (با خود) می‏‌باشد، روابط حسنه فعلی (بعد از انعقاد قرارداد 1975) در تصمیم آن‌ها هیچگونه خللی وارد نمی‏‏آورد و نباید تصور نمود که در حال حاضر که فعالیت‌های جبهه در داخل کشور تا حدوی نقصان پیدا نموده، در آینده نیز به همین منوال خواهدماند؛ زیرا به احتمال قوی، دولت بعثی عراق فعلاً به اعضاء جبهه دستور داده که در حالت سربازگیری باشند تا در موقعیت مناسب که نیاز به فعالیت مجدد باشد، با شدت بیشتری فعالیت خود رادنبال نمایند. (اسناد ساواک مورخه 18 / 5 1355) 
در واقع بر خلاف روند رو به بهبود روابط فیمابین ایران و عراق، رژیم بعثی از اهداف درازمدت خود درباره خوزستان دست بر نداشته و با در نظر گرفتن عرب زبان بودن بخشی از مردم این منطقه به عنوان زمینه مناسبی برای ادعاها، طرح و اجرای تمالیات تجاوزکارانه‌اش، در پی اقدامات و فرصت مناسب بود. 

فقدان زمینه مساعد فعالیت در داخل باعث شد که برای تداوم این جریان، به هر نحو ممکن و در هر سطح، فعالیت‌هائی را در خارج ترتیب بدهد. کشورهائی نظیر کویت که حضور کارگران عرب زبان خوزستانی در آن می‏توانست زمینه مناسبی برای ایجاد تشکیلات، عضو گیری و ... فراهم آورده، برای این منظور در نظر گرفته شد. 

درباره چگونگی فعالیت عراق در این رابطه خطوط کلی اجرائی کار، از یک سند ساواک می‏توان استفاده نمود. این سند گزارش یک منبع ساواک از یک جلسه در کویت است: 

اعضاء حاضر در این جلسه باید سعی کنند کلیه افراد خوزستانی مقیم کویت را متشکل سازند و بعد آن‌ها را با سخنرانی و مطالعه کتاب مربوط به خوزستان، سطح فکر آن‌ها را بالا ببرند تا در آینده مبارزات نتیجه بخش را انجام دهند. 

این تشکیلات به حزب بعث عراق وابسته باشد تا دولت عراق بتواند به آن‌ها کمک کند و از هم اکنون باید اعضاء حاضر و سه نفر دیگر به اسامی "عبده الامیرسباتی" و "جادرخوما" و "صالح اسدی زاده" با عنوان جمله بعثی امت عربیه واحده هفته ای یکبارجلساتی تشکیل و ماهیانه گزارش تنظیم و داخل پاکت گذارد و تحویل سفارت عراق در کویت بدهند.(اسناد ساواک مورخه 18/5/1355)

 




+ 0 -  


 
اوقات شرعی

پنج‌شنبه 10 فروردین 1396

اذان صبح
طلوع خورشيد
اذان ظهر
غروب خورشيد
اذان مغرب
نیمه شب شرعی
اوقات به افق:
دقت 3± دقیقه
تصاویر مرتبط
خرمشهر آزاد شد نیروهای عراقی در خرمشهر نیروهای بعثی عراق در خرمشهر
مرتبط

قهرمان اسکیت خوزستان در گفتگو با حیات:
ما ورزشکاران باید درس ایثار و فداکاری را از شهیدان بیاموزیم

حجت الاسلام مازنی در مراسم بزرگداشت هفته دفاع مقدس:
فرهنگ ایثار و شهادت مهمترین قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران است

گسترش فرهنگ ایثار و شهادت از مهمترین وظایف دستگاه های فرهنگی کشور است 

برگزاری مراسم صبحگاه مشترک دژبان آجا با حضور یادگاران شهدای سوم‌خرداد

برگزاری دومین یادواره شهدای دانشجوی بروجرد

نظر شما